Мавз=и 1: Моьият ва вазифаи ыощазьои ыимматнок Наыша

Главная страница
Контакты

    Главная страница



Мавз=и 1: Моьият ва вазифаи ыощазьои ыимматнок Наыша



страница1/3
Дата19.08.2017
Размер0.56 Mb.


  1   2   3
Мавз=и 1: Моьият ва вазифаи ыощазьои ыимматнок

Наыша:

  1. Моьияти ыощазьои ыимматнок

  2. Вазифаи ыощазьои ыимматнок

I. Ыощазьои ыимматнок як намуди сарват ва боигарии одамон дар жомеа мешавад. Ыощазьои ыимматнок хеле гуногун ьар хела буда, одамон онро дер боз васеъ истифода мебаранд.

Бояд ыайд кард ки, ыощазьои ыимматнок худ аз худ арзиш надоранд. Лекин фаъолияти оньо дар шароити муаяйн, ьамчун манбаи даромад хизмат кардани оньо ва харидуфур=ши озоди оньо, ба оньо ыиммату ыуввати ыофц мебахшад.

Ыощазьои ыимматнок ин шакли мавжудияти капитал, ки назар ба шакльои пулц, молц ва истеьмолии = ыулайтар буда, ба жои худи = дода мешавад ва дар бозор ьамчун мол гардиш ёфта, фоида меорад.

Ыощазьои ыимматнок арзиши истеъмоли ба худ хосро дорад, кадоме, ки на дар мазмуни моддц, балки дар мазмуни ьуыуыи молумулкии он инъикос меёбад. Ченаки арзиши истеъмоли ыощазьои ыимматнок сифатнокии он буда, дар се хусусияти он инъикос меёбад: бозоргирц, даромаднокц ва сатьи хатар.

Бозоргирии ыощазьои ыимматнок ин ьажми ьуыуыи гузаштани ыощазьои ыимматнок аз як доронда ба дорандаи дигар бо шарти ижрошавии ин ьуыуы мебарояд.

Даромад аз ыощазьои ыимматнок ин даромаде, ки дар давоми м=ьлати муаяйн ыощазьои ыимматнок ба доранда меорад. Даромаднокии ыощазьои ыимматнок дар 2 шакли даромади он ифода меёбад: даромади ьисобкарда шуда ва даромади дифференсиалц.

Даромади ьисобкардашуда – ин даромаде, ки ыощазьои ыимматнок ьамчун намояндаи капитали ьаыиыц ба доранда меорад.

Даромади дифференсиалц ин даромаде, ки ыощазьои ыимматнок ьамчун капитали сохта ба дорандааш меорад, он дар натижаи фарыияти мусбии байни нархи фур= шва хариди ыощазьои ыимматнок ьосил мешавад.

Сатьи хатари ыощазьои ыимматнок бо номуаяйни баамалбарории ьуыуыи ыощазьои ыимматнок вобаста мебошад.

II. Ыощазьои ыимматнок як ыатор вазифаьоро ижро менамояд иньо:



  1. Ьисоби пардохтц

  2. Аз нав таысимкунц

  3. Афзоиши капитал

Ыощазьои ыимматнок якчанд хусусиятьои =роб о пул наздик менамояд дорад.

Ин имконияти иваз ба пул дар шакли (харидуфур=ш, баргардонидан ба элемент ва щайра). Вай метавонад дар ваыти ьисоб ьамчун гарав монда шавад, якчанд сол нигоь дошта шавад ё беохир, ба мерос гузошта шавад, ьадя карда шавад ва щайра.

Дар аввал ьамаи ыощазьои ыимматнок бароварда мешуданд дар шакли ыощази, ки ьаминьо номаш ыощар лекин ыимматнок баромад, ьамчун пули ыощази.

Ыощазьои ыимматнок арзиши асли ва арзиши бозори дорад.

Аммо дар сольои охир шакли нави ыощазьои ыимматнок ин шакли беьужжати мебарояд.

Мавз=и 2: Намудьои ыощазьои ыимматнок ва

гур=ьбандии оньо
Асосан ыощазьои ыимматнок ба ду гур=ь жудо карда мешавад:


  1. ыощазьои ыимматнок асоси

  2. ыощазьои ыимматнок маьсул

Ыощазьои ыимматнок асоси ин ыощазьои ыимматнок мебошад, ки дар асоси он ьуыуыьои молумулки ба ягон намуди актив асосан мол, пул, сармоя, моликият ё намудьои гуногуни захираьои табии дида мешавад.

Ыощазьои ыимматнок асосиро дар навбати худ ба 2 гур=ь жудо намудан мумкин аст.



  1. ыощазьои ыимматноки ибтидои

  2. ыощазьои ыимматнок дуюмдаража

1. Ыощазьои ыимматноки ибтидои дар асоси активьо бароварда ва худи ыощазьои ыимматнок асоси онро ташкил намедиьанд (аксия, облигатсия, вексел, гаравнома).

2. Ыощазьои ыимматнок дуюминдаража ин ыощазьои ыимматнок мебошад, ки дар асоси ыощазьои ыимматнок ибтидои бароварда мешавад (воронтьо ба ыощазьои ыимматнок забонхати амонати).

Ыощазьои ыимматнок маьсул ин шакли щайри ьужжати ьуыуы ё =ьдадории молумулки мебошад, ки бо сабаби тащйирёби нархи ыощазьои ыимматнок ьамчуе активц биржавц ба вужуд омодааст ыощазьои ыимматнок маьсул дар асоси активи нархи бароварда мешавад. Аниытараш ба нархи мольо (одатан нархи мольои биржави гандум, г=шт, нефт, тилло) ва щайра.

Ба ыощазьои ыимматнок маьсул дохил мешавад:



  1. Шартномаи фючери.

  2. Опсионьои озодгардишкунанда

  3. Шартномаи форварди

Намудьои асосии ыощазьои ыимматнок иньо мебошад:

Аксия – ин пасандози ягона ба сармояи низомномавц жамъияти саььоми мебошад.

Облигатсия (вомбаргьо) =ьдадории ягонаи ыарзи мебошад, ки бо шарти м=ьлатнокц баргардони музднокц ё бемузд дода мешавад. Сертификати банки ин шаьодатномаи озодонагардишкунанда оиди пасъандози депозити (амонатц) ба бонк мебошад, ки бо =ьдадории баргардонидани он баъди м=ьлати муаяйн бо фоизи муыарар кардашуда дода мешавад.

Вексел - =ьдадории пули хатти ыарзгиранда оиди баргардонидани ыарз мебошад, ки шакл ва тартиби гардиши он аз тарафи ыонун танзим карда мешавад.

Чек – супориши хаттии соьиби чек ба бонк оиди пардохти маблащи дар чек ыайд кардашуда ба шахси чекгиранда.

Коносомент – ьужжати (созишномаи) шакли стандарти (байналхалыц) оиди кашонидани бор, ки боркунии молро кашонидани онро ва ьуыуы барои гирифтани онро тасдиы менамоед.



Варрант

  1. Ьужжате, ки аз тарофи анбор ба дорандаи мол дар ин анбор ба сифати тасдиынома дода мешавад.

  2. Ьужжате, ки ба дорандаи худ ьуыуыи харидорони аксияьо ва облигатсияьои ягон ташкилотро дар м=ьлати муаяйни ваыти аз р=и нархи муаянкардашуда медиьад.

Опсион – шартномае, ки мувофиыи он яке аз тарофьо ьуыуыии дар м=ьлати муайни ваыт харидани ( фур=хтани) ыощазьои ыимматнокро аз тарофи дигар бо нархи муаяйнгардида ва ба додани музди муайян дорад.

Шартномаи фючерси – ин шартномаи стандарти биржавц оиди хоридан ё фур=хтани активц биржавц баъди м=ьлати муаяйн дар оянда бо нархи дар мавриди бастони созишнома муыараргардида мебошад.

Ыощазьои ыимматнок м=ьлатнок – ин ыощазьои ыимматнок мебошад, ки м=ьлати мавжудиятишон муаяйн аст асосан ыощазьои ыимматнок (м=ьлатнок ба се намуд жудо мешавад).


  1. К=тоьмуддат (то як сол)

  2. Миёнамуддат (аз як сол то 10 сол)

  3. Дарозмуддат (10 сол то 30 сол)

Ыощазьои ыимматнок беем=ьлат – ин ыощазьои ыимматнок мебошад, ки м=ьлати гардиши он маьдуд карда нашудааст ва м=ьлати пардохти он дар ыощазьои ыимматнок ыайд нагардидааст.


Мавз=ъ 3: Саьмия. Вомбарг. Ыощазьои ыощазьои давлатц Вексел ва дигар ыощазьои ыимматнок.
Наыша:

  1. Саьмия

  2. Вомбарг

  3. Ыощазьои ыимматнок давлатц

  4. Вексел ва дигар ыощазьои ыимматнок

Саьмия – ин ыощазьои ыимматнок ьиссагии эмиссиони буда ба дорандаи худ ьуыуыи гирифтани як ыисми даромади жамъбасти саььомиро дар шакли дивидент медорад.

Саьмия ду намуд мешавад:

Оддц ва имтиёзнок дар навбати худ ин намуди саьмия бощ ба ду намуд (:) мешавад яъне номц ва таыдимкунанда.

Соьиб саььомияи оддц ьуыуыи овоздодан мажлисьои жамъияти саььомц иштирок кардан ьуыуыи гирифтани фоида дар намуди дивидент дар ваыти барьамх=рии жамъияти саььомии ьуыуыи гирифтани ыисми молумулки жамъияти саььоми мебошад.

Соьиби саьмияи имтиёзнок ьуыуыи овоз додан надорад. Имтиёзи доранда дар он аст, ки дар низомнома ьатман андозаи муайяни дивидент дар ваыти барьамх=рии жамъияти саььомии, ки дар намуди пули ё фоиз ба нархи номиналии саьмияи имтиёзнок навишта мешуд.

Саьмияьо ьамчун ьужжати расми дорои реквизитьои зерин мебошад.



  1. Номи номг=и коргоьи жамъияти саььоми ва жой жойгиршавии он.

  2. Номг=и ыощазьои ыимматнок (саьмия)

  3. Раыами тартиби он

  4. Санаи барориш

  5. Намуди саьмия (одди ва имтиёзнок)

  6. Арзиши номиналц

  7. Номи доранда (саьмия номц)

  8. Ьажми фонди устови дар р=зи барориши саьмия

  9. Миыдори саьмияьои баровардашуда

  10. М=ьлати пардохти дивидент

  11. Имзои расми идоракунандаи жамъияти саььоми

  12. М=ьри жамъияти саььоми

II. Вомбарг – ин ыощазьои ыимматнок, ки дар бораи муносибатьои ыарзи байни дорандаи он ва ташкилоте, ки онро баровардааст шаьодат медоданд.

Вомбарг ыощазьои ыимматнок, ки эмиссиони буда ба дорандаи худ ьуыуыи гирифтани фойда ва тартиби пардохте, ки элимент дар ваыти барориш муаяйн мекунад, ва инчунин ьуыуы гирифтани арзиши номиналии он баъди гузаштани м=ьлати ыарз мебошад.

Ду шарти асосии вомбарг ин =ьдадории элимент мешавад, ки = бояд маблащи дар вомбарг нишондодашударо ба дорандаи вомбарг баъди гузаштани м=ьлати муаяйншуда надорад.

2. Ин =ьдадории элимент оиди пардохти даромад дар намуди фоиз аз арзиши номинали ба дорандаи вомбарг мешавад.

III. Вексел – ин ьужжати ыарзие мешавад, ки дар он ьажми маблащи ыарз, м=ьлати ыарз, ваыти адои он ва дигар =ьдадории байни ыарзгиранда, ыарздиьанда нишон дода мешавад.

Вексел ыощазьои ыимматнок эмиссиони буда ба дорандаи худ ьуыуыи гирифтани суммаи дар вексел нишондодашударо дар ваыти муаяйн ва жои муаяйн карда шуда мешавад.

Вексел дар шакли ьужжати вужуд дошта предмети =ьдадории вексел таньо пул шуда метавонад.

Вексел ьужжати расми буда аз хусусиятьои зерин иборат аст.



  1. Нишонаи вексел

  2. Суммаи вексел

  3. Номг= ва сурощаи пардохткунанда

  4. М=ьлати пардохт

  5. Номг=и маблащгиранда

  6. Жои пардохт

  7. Нишон додани сана ва жои тартиб додани вексел.

  8. Имзои векселдиьанда.

Дигар ыощазьои ыимматнок асоси ин сертификати бонки, чек, коносомент, шаьодатномаи анбори ва гаравнома мебошад.
Маз=и 4: Мафьуми бозори ыощазьои ыимматнок.
Боз ыощазьои ыимматнок назар ба дигар бозорьо (моли, асъорц) фарыияти кули дорад: дар бозори ыощазьои ыимматнок таньо активц молиявц гардиш менамоед; сохтори бозори ыощазьои ыимматнок назар ба дигар бозор мукамал буда аз якчанд ыисмьо иборат аст; бозор ыощазьои ыимматнок бозори мутташаклил буда он дар назди иштирокчиёни худ =ьдадориьо ва вазифаьои муайянро дорад.

Вобаста ба жойгиршавии ин бозорьо ба намудьои зерин жудо карда мешавад;

1. Бозор ыощазьои ыимматнок байналхалыи ва миллц;

2. Бозор ыощазьои ыимматнокии миллц ва минтаыавц;

3. Боз намудьои муайяни ыощазьои ыимматнок;

4. Боз ыощазьои ыимматноки давлатц ва карпаративц: (щайри давлат).

Боз ыощазьои ыимматнок аз р=и хусусиятьои зерин гур=ьбанди карда мешавад:

1. Аз р=и м=ьлати истифодабарии олотьои молиявц:

а) бозор ыощазьои ыимматнок к=тоьмуддат то 1 сол;

б) бозор ыощазьои ыимматнок дарозмуддат зиёда аз 1 сол.

2. Аз р=и характери муомилот:

а) бозори аввала

б) бозори дуюминдаража

3. Аз р=и намуди ыощазьои ыимматнок бозор ыощазьои ыимматнок дигаргун сохта мешавад:

а) ыощазьои ыимматнок давлатц;

б) ыощазьои ыимматнок, ки аз тарафи муассисон ыарзц ва дигар шахсони ьуыуыи бароварда мешавад.

Бозор ыощазьои ыимматнок як ыатор вазифаьоро ба жо меорад, ки онро шартан ба ду гур=ь таысим кардан мумкин аст:

1. Вазифаи умумибозори, ки одатан барои ьар як бозор хос мебошад.

2. Вазифаи махсус, ки бозори ыощазьои ыимматнок – ро аз дигар бозорьо фары мекунонад.

Ба вазифаи умумибозори оньо дохил мешавад:

а) вазифаи тижоратц, ки бо маысади гирифтани фоида аз амалиёти зерин гузаронида мешавад;

б) вазифаи нархгузори, ки гузоштани нархи, бозори ьаракати мунтазами он ва пешг=и нархро таъмин месозад;

в) вазифаи ахборотц, ки иштироккунандагони худро бо ахборотьои бозори оиди объектьои савдо ва иштирокчиёни он бохабар месозад;

г) вазифаи танзимотц, ки бо воситаи он бозор ыощазьои ыимматнок шартьои онро ва иштирок кардан дар он, ьал кардани муьолимон байни савдогарон ва органьои идоракуниро тартиб медиьад.

Ба вазифаи махсуси бозори ыощазьои ыимматноки зерин дохил мешавад:

а) Вазифаи аз нав таысимкунии воситаьои пулц аз дорандаьои капитали пассив ба дорандаи капитали актив;

б) вазифаи сущуртаи хатари нархц ва молиявц ё хеджкунонц.

Вазифаи аз нав таысимкунии воситаи пулц бо воситаи барориш ва муомилоти ыощази ыимматнок амалц гардонида мешавад. Он таысимшавии воситаьоро байни соьаьои фаъолият, байни территорияьо ва шаьрьо, байни аьолц ва истеьсолот – яъне дар ваыти захираьои шахсц шакли истеьсолиро гирифтан, инчунин таысимшавии воситаьои байни давлат ва дигар шахсони юридикиву фардьо дар ьолати маблащгузории камбудиьои бужа ифода мекунанд.

Ьамин тавр, вазифаи аз нав таысимкуниро ба 3 гур=ь таысим менамояд.

- аз нав таысимкунии воситаи пулц байни соьаи фаъолияти бозорц;

- гузаронидани захираьои пулии аьолц аз шакли щайриистеьсолц ба шакли истеьсолц;

- маблащгузории камбудиьои бужа дар асоси щайриинфелетсионц, яъне бе барориш ба муомилот воситаьои пули иловагц.

Вазифаи сущуртаи хатари нархц ва молиявц ин истифодабарии олотьои бозори ыощазьои ыимматнок барои ьимоя кардани дорандаьои актив аз тащйиротьои манфии нарх, арзишнокц ва даромаднокии ин активьо мебошад. Ин вазифаро инчунин шартан вазифаи хеджкунонц номидан мумкин аст.

Моьияти хеджкунонц дар бозори ыощази ыимматнок аз нав таысимкунии хатарьо мебошад. Ин вазифа, вазифаи нисбатан нави бозори ыощазьои ыимматнок буда, бо воситаи он бозори ыощазьои ыимматнок устуворц ва аьамиятнокии худро нисбатан мустаькам кард.

Ба ыисмьои таркибии бозори ыощазьои ыимматнок шакльои зерини бозорьо дохил мешаванд:

1. Бозори якуминдаража ва дуюминдаража;

2. Бозори муташаккил ва номуташаккил;

3. Бозори биржавц ва щайрибиржавц;

4. Бозори анъанавц ва компутеркунонидашуда;

5. Бозори кассавц ва фаврц.

1. Бозори аввали ин бозоре мебошад, ки барориши ыощазьои ыимматнокро ба муомилот ва харида шудани онро аз тарафи дорандаи аввалин таъмин месозад.

Бозори дуюминдаража бозоре мебошад, ки дар он ыощазьои ыимматнок пештар баровардашуда, муомилот карда, мажм=и амалиётьоро бо ин ыощазьои ыимматнок ифода мекунанд. Дар натижа гузориши ьуыуыи соьибият ба ин ыощазьои ыимматнок аз як доранда ба дорандаи дигар амалц гардонида мешавад.

2. Бозори муташаккили ыощазьои ыимматнок аз р=и тартиби мустаьками муайян карда шуда муомилот мекунанд, ки ьамаи тарафьои фаъолияти бозор ба танзим дароварда мешавад.

Бозори номуташаккил бошад, иштирокчиён ьамаи масъалаьои хариду фур=шро мустаыилона ьал мекунанд.

3. Бозори биржавц онро ифода мекунанд, ки савдо бо ыощазьои ыимматнок дар биржаи фонди гузаронида мешавад. Бо вужуди ин ыисми зиёди намудьои ыощазьои ыимматнок дар савдои берунибиржавц муомилот мекунанд. Агар бозори биржавц, бозори муташаккил ьисоб ёбад, бозори берунбиржавц бозори муташаккил ва номуташаккил ьисоб меёбад.

4. Бозори анъанавц ин шакли анъанавии савдо бо ыощазьои ыимматнок мебошад, ки харидор ва фур=шанда дар жои муайян вох=рц карда, савдои оммавц мегузаронанд.

Бозори компутеркунонидашуда ин шакли гуногуни савдои ыощазьои ыимматнок бо истифодабарии шабакаьои компутерц ва воситаьои алоыаи муосир мебошад.

5. Бозори кассавц бозоре мебошад, ки дар он шартномаьои басташуда фаврц ижро карда мешавад.

Бозори фаврии ыощазьои ыимматнок бозоре мебошад, ки ижрошавии хариду фур=ш ба якчанд моь пас гузошта мешавад.
Мавз=и 5. Биржаи фондц ва ташкили бозори беруназбиржавц
Наыша:

1. Маысад ва вазифаи биржаи фондц

2. Аъзоёни биржаи фондц

3. Бозори фондии щайри биржавц

1. Фонди биржавц ин муносибати иштирокчиёни бозори ыощазьои ыимматнок ташкилкунандагони хариду фур=ш, яъне «бевосита муносибат кардани ьуыуыи граждании хариду фур=ши ыощазьои ыимматнок». Аз р=и ьуыуыи биржаи фондц наметавонад якжоя фаъолият аз р=и ташкили савдои ыощазьои ыимматнок бо дигар намуди фаъолияти касбц дар бозори ыощазьои ыимматнок щайр аз депозиторц ва клирингц.

Депозиторц – ин ташкилотьое, ки хизмат мерасонанд аз р=и нигоьдории сертификати ыощазьои ыимматнок ва баьисобгирии ьуыуыи соьибият ба ыощазьои ыимматнок мебошад.

Клиринг – ин ыисми созишнома буда, дар он =ьдадориьои тарафайн муайян карда мешавад. Клиринг аз мажм=и амалиётьои ьисоби оиди созишнома мебошад, ки аз тарафи ташкилотьои махсус гардонида мешавад.

Бинобар ьамин маысад ва вазифаи ишщоли биржаи фонди дар бозори ыощазьои ыимматнок ьамчун иштирокчиёни = мебошад.

Ьамчун ташкилотьои бозори ыощазьои ыимматнок биржаи фондц аз аввал махсусан ижрокунии талаботьои зарурц барои идора кардани таъсирнокии савдо, аммо аз р=и ташаккулёбии бозор маысади он на дар ташкилоти савдо, балки дар хизматрасонц мебошад. Аз аввал биржаи фондц барои он сохта мешуд, ки васеъ дастгирц кардани соьаи савдои ыощазьои ыимматнок ва таъмини нигоьдории манфиати иштирокчиёни = мебошад.

Маысади якуми биржа ин додани жой барои бозор, яъне марказонидани жой барои р=й додани хориду фур=ши ыощазьои ыимматнок (ьам аввала ва ьам дуюминдаража).

Маысади дуюми биржа ин нишон додани таносуби нархи биржавц. Ижрои ин маысад мумкин аст агар биржа миыдори бисёри ьам фур=шанда ва ьам харидорро жамъ карда пешкаши жои бозор барои оньо дар кужо оньо метавонад вох=ранд на фаыат барои ьалли шарту шароити савдо балки барои нишон додани нарзи жоизи ыощазьои ыимматнок мебошад.

Маысади сеюми биржа ин аккумуллияция кардани пульои мувоыатан озод ва мусоидатнамудани ьуыуыи молумулки мебошад. Жалб кардани харидорони ыощазьои ыимматнок, биржа имконият медиьад, ба эмитентон дар ивази =ьдадории молиявц гирифтани пули даркорц барои инвеститсия, яъне мусоидати молизасияи маблащи нав аз як тараф аз тарафи дигар зиёд кардани доираи мулкдорон мебошад.

Маысади чоруми биржа таъмини кушоди савдо. Дар назар доштан лозим аст, ки биржа кафолат намедиьад, ки сармоягузории ыощазьои ыимматнок ба шумо фоида меорад. Ьамчун дивидент ва ьамчун нархи курсии саьмия, вале биржаи фондц кафолат медиьад, ки иштирокчиёни савдо метавонанд маълумоти бисёри ахбороти дошта боша два доро будани адолатнокии ьуыуы барои ташкил кардани аыидаи худ дар бораи даромаднокии ыощазьои ыимматноки худ мебошад.

Маысади панжуми биржа ин таъмини арбитражц. Дар зери мафьуми арбитраж фаьмидан мумкин аст, ки ижозати моьияти бемонеаи баьс мебошад. Он бояд муайян кард ки доираи шахсоне, ки аысади гузаштаро ижро мекунад ва инчунин ба ыадри имкон додани жуброн ба тарафи зарардида мебошад.

Маысади шашуми биржа таъмини кафолати ижрои хариду фур=ш дар толори биржавц. Барои ижрои ин маысад дар биржа созишномаи махсус ыабул карда мешавад, ки бартарафи истифодабарии калимаьои махсус ва пешакц риоя кардани оньо шарьи ыатъц медиьанд: Муыаррар кардани жой ва усули савдо (толори биржавц, терминал, экран, телефон); ва инчунин гузоштани ваыти хариду фур=ши ижро шуда; талабкунии муайяни квалификасионц ба иштирокчц.

II. Биржаи фондц тааллуы дорад ба биржаи п=шида. Ин ба он мушоьидот медиьад, ки дар он савдо бо ыощази ыимматнок фаыат аъзоёни биржа карда метавонад. Бинобар ин оньое фаъолияти ьавасмандона доранд, ки машщули касбии ыощази ыимматнок мебошад. Барои ьамин ьам дар ыонуни Россия муыаррар карда шудааст, ки аъзоёни биржаи фонди ин саьмдорон мебошанд. Мувофиыи меъёрьои дар боло ыайд шуда аъзоёни биржа шуда метавонад, органи ижрокунандаи давлате, ки ба маысади асосии оньо дохил мешавад ижрошавии амалиёт бо ыощазьои ыимматнок ва бонки тижоратц аъзои биржа шуда метавонад.

Талабот ба аъзоёни биржа жорц карда мешавад ьам аз тарафи ыонун ва ьам аз тарафи худи биржа. Барои ьамин ьам дар ыонун фаыат талаботи умумц жорц карда мешавад.

Биржа имконият медиьад ба аъоёни худ:

1. Иштирок кардан дар мажлисьои умумии биржа ва идоракунии =.

2. Интихоб кардан ва интихобшуда будан аз тарафи органи идоракунц ва назоратц.

3. Истифода бурдан аз молумули биржа, доштани ахборот ва бо ьар як хизмате, ки = пешкаш мекунад

4. Хариду фур=ш дар толори биржа аз номи худ ва аз ьисоби худ (ижрои вазифаи дилерц) аз ном ва ьисоби мизож (ижрои вазифаи брокерц).

5. Иштирок кардан дар ваыти таысимкунц ва гирифтани молумулк баъди барьамх=рии биржа.

Якжоя бо ьамин биржа муыаррар мекунад вазифаи аъзоёни биржаро:

1. Риоя кардани низомномаи биржа ва дигар ьужжати меъёрии дохили биржа;

2. Пардохтани пасандоз ва низоми пардохти иловагц, андоз ва усули дар устав буда ва ьужжати меъёрц;

3. Дар ижрокунии фаъолияти ба биржа ёрц расонидан.

III. Маънои биржа ва бозори щайрибиржавц дар ташкили савдои ыощази ыимматнок, муносибати оньо дар ьар гуна давлатьо гуногунанд. Дар як давлат савдои щайрибиржавц роли асосиро мебозад, дар дигараш умуман мумкин нест. Айнан ьамин ваыт дар як ыатор давлатьо бисёри ыощазьои ыимматнок щайрибиржавц дар муомилот буданд.

Тараыыиёти бештари бозори ыощазьои ыимматнок дар ИМА буд, ки бисёрии хариду фур=ш бо ыощазьои ыимматнок давлати ба воситаи экрани компутерц ё телефон, телекс ва бе миёнаравьои биржа.

Ыисми асосии ыощазьои ыимматнок давлатии ьамин давлат вужуд дорад дар шакли навиштан дар китоб ва нигоьдоштани маълумот дар бонки федералии захираьо мебошад. Агар ин ыощазьо фур=хта шаванд, бонки федералии захиравц ижроиши супоридани ьуыуыи молумолкиро бо воситаи телеграф ё алоыаи телексц ижро мекунад. Боз як алтернативон бозори биржавц дар ИМА ин тартиби беихтиёронаи автоматии котеровкаи миллии ассотсиатсияи дилерьо бо ыощазьои ыимматнок ин НАСДАК ки ба вужуд омад ьамчун бозори байнидилерц ба ыайд гирифтанд, лекин котировка дар биржаи ыощазьои ыимматнок намекунанд. Дар зери ьимояи ин ассотсиатсия дар ИМА аз соли 1971 вазифаи электронии биржаро ижро мекунанд. Равиши монанд дар давлатьои тараыыц кардаи Щарб ьастанд. Гузоштани раыобати нави биржа ташкили шакли (механизм ва технологияи) савдои ыощазьои ыимматнок.

Мисол ташкили бозори компутерии щайрибиржавии савдо ин:

Системаи автоматии котировкаи миллии ассотсиатсияи инвеститсионии дилерии NASDAQ.

Системаи щайри биржавии автоматии савдо дар Канада СОАТС.

Системаи автоматии котировка ва дилинги дар биржаи фондии Сингапур SESDAQ.

Системаи савдои Россия хариду фур=ши щайрибиржавии ыощазьои ыимматнок. Хусусияти аввали варианти «Портал»-ыабули яке аз зерсистемаи Америка щайрибиржавии системаи савдо НАСДАК. Воситаи техники «Портал»-ро мутахассисони Россия мукаммал карданд ва система ыабул карда номи ьозираи худро гирифт. Системаи савдои Россия сохта шуд дар асоси ёрдами молиявии ьокимияти ИМА.

Мавз=и 6. Бозори ыощазьои ыимматноки ибтидоц

Бозори ыощазьои ыимматнок аввала ин бозоре мебошад, ки дар он ыощазьои ыимматнок аввал гардиш мекунанд. Барориши аввалаи ыощазьои ыимматнок мувофиыи тартиботи муайян гузаронида мешавад.

Асосан 2 намуди эмисияи аввалаи ыощазьои ыимматнок мавжуд ьаст:

1. Барориши кушода

2. Барориши п=шида

Барориши кушодаи ыощазьои ыимматнок дар асоси фур=ши озоди ыощазьои ыимматнок ташкил ёфтааст.

Барориши п=шида бошад, фур=ши ыощазьои ыимматнок маьдуд аст.

Барориши кушодаи ыощазьои ыимматнок якчанд бартарц ва камбудц дорад, лекин новобаста ба ин миыдори бароришьои кушод зиёд мебошад.

Бартарии он:

1. Имконияти дар м=ьлати к=тоь ва ба миыдори зиёд жамъовардани сармоя.

2. Мавжудияти имкониятьои гардиши озоди ин ыощазьои ыимматнок.

3. Имконияти баьодиьии бозори арзиши активц корхона.

Камбудиьои он:

1. Зиёд гаштани харожотьо оиди хизматрасонии сармояи кооперативц (асосан ин гуна харожотьо барои корхонаьои хурд вам иёна гарон мебошад).

2. Масъалаи нигоьдории арзиши ыощазьои ыимматнок (нарх) дар бозори ыощазьои ыимматнок дуюминдаража мавжуд аст.

3. Мажбуран кушода додани баъзе ахборотьои махфи корхона.

4. Самаранокии пасти ин гунна барориш барои корхонаьои хурд ва миёна.

5. Аз даст додани назорат оиди гардиши ыощазьои ыимматнок, яъне оиди гузориши ьуыуыьои молумулкц.

Ыощазьои ыимматнок тартиботи муайяни барориш доранд, пеш аз ьама ташкилот бояд барои барориши ыощазьои ыимматнок ижозатнома дошта бошад, агар дар низомномаи ташкилот аллакай ин гунна ьуыуы нишон дода шуда бошад, он гоь ташкилот метавонад, бе ижозатномаи махсус ыощазьои ыимматнокро барорад. Дигар талабот ба эмитент ин пешниьоди проспекти эмиссия мебошад. Он ьангоми барориши ыощазьои ыимматнок ва ьамчунин ба ыайдгирии ыощазьои ыимматнок пешкаш намуда мешавад. Проспекти эмиссия бояд ахборотьои зеринро дар бар гирад:

1. Маълумотьои асосц дар бораи эмитент;

2. Маълумотьои молиявц оид ба ьолати молиявии ташкилот;

3. Таснифоти умумии ыощазьои ыимматнок баровардашаванда.

Раванди барориши ыощазьои ыимматнок аз якчанд марьилаьо иборат аст:

1. Ба ыайдгирии эмиссия аз тарафи вазорати молия ва бонки марказц.

2. Пешниьод намудани проспекти эмиссия ва чоп намудани он.

3. Фур=ши ыощазьои ыимматнок (онро метавонад, худи эмитент ижро намояд ё ба иштирокчии пуртажрибаи бозори ыощазьои ыимматнок фармояд).

4. Пешниьод намудани ьисобот ба идораьои давлатц оиди жамъбасти барориши ыощазьои ыимматнок.


Мавз=и 7. Бозори ыощазьои ыимматноки дуюминдаража
Бозори дуюминдаража бозоре мебошад, ки дар он ыощази ыимматнок пештар бароварда шуда муомилот карда мажм=и амалиётьоро бо ин ыощази ыимматнок ифода мекунад. Дар натижа гузориш ьуыуыи соьибияд ба ин ыощази ыимматнок аз як доранда ба дорандаи дигар амали гардонида мешавад.

Бозори дуюминдаража мешавад:



  1. Номуташаккил ва биржавц

  2. Муташаккил ва щайрибиржавц

Дар аксарияти давлатьо бозори биржави гардиши асоси бисёрии ыощазьои ыимматнок (85%) дар щайрибиржави нисбатан ыисми кам (15%) мебошад. Бо вужуди ин сифати зарури ыощази ыимматнок бозори биржавц жалб карда мешавад, бинобар ин жараёни инкишофдодани бозори фондиро муайян менамояд.

Дар таърих бозори щайрибиржавц якум ба шакли муайян даровардани бозори ыощази ыимматнок мебошад. Пайдоиши = таалуы дора ба саршавии асри XVIII. Якум намуди ыощази ыимматнок дар ин бозор фур=хташуда иньо буданд: венсел, вомбар ва саьмияьо.

Дигар хусусиятьои характерноки бозори щайрибиржавц иньоянд:


  1. Бисёрии фур=шандаи ыощази ыимматнок ё харидуфур=ши бонки тижоратц ва инвеститсионц, ширкати сущурта ширкати дилер ива брокер ива щайра.

  2. Надоштани курси ягона барои ыощази ыимматнок якхела бо як элимент баровардашуда, будани ьамшакли номенали ва хусусият.

  3. Мавжуднабудани маркази ягонаи харидуфур= шва баровардани методологияи =.


МАВЗ+И 8. Бозори ыощазьои ыимматноки маьсул
Наыша:

1. Моьияти бозори ыощазьои ыимматнокии маьсул

2. Шартномаи фючерсц

3. Шартномаи опсионц

I. Бозори ыощазьои ыимматнокии маьсул гуфта чунин бозорро дар назар доранд, ки он таньо ыощазьои ыимматнокии махсус гардиш менамояд. Маысад оньо ба даст овардани фоида ду ьисоб тащирёфтани нархьо ба активи биржавц мебошад, хусусиятьои асосии ыощазьои ыимматнокии маьсул чунин мебошад:

1. Нархи оньо аз р=и активи биржавие, ки асоси онро ташкил медиьад муайян карда мешавад.

2. Шакли гардиши оньо ба гардиши ыощазьои ыимматнокии одддц монанд мебошад.

3. Назар ба ыощазьои ыимматнокии асосц ваыти гардиши ыощазьои ыимматнокиии маьсул маьдуд карда шудааст.

4. Ыощазьои ыимматнокии маьсул назар ба ыощазьои ыимматнокии асосц новобаста аз сармоягузории хурд даромада калон медиьад.

II. Шартномаи фючерсц ин шартномаи стандартии биржавц буда мувофиыи он ьарду тарафи ин шартнома =ьдадории хариду фур=ши миыдори муайяни ыощазьои ыимматнок – ро нархи муайян баъди м=ьлати муайян доранд. Асосан инчунин шартномаьо дар биржаьои молиявц баста мешавад.

Шартномаи фючерц ба шартномаи фороварди монанди дорад ва он мувофиыи тартиботу ыоидаьое, ки биржа муайян менамояд баста мешавад.

Стандарти шартномаи фючерц барои тезонидани ваыти гузаронидани шартнома зиёд намудани миыдори он ва сода кардани ьисоббаробаркуниьо аз р=и ин созишномаьо мусоидат менамояд. Асосан намудьои шартномаи фючерсц чунинанд:

Шартьои фючерсц к=тоьмуддат.

Шартьои фючерсц фоизи дарозмуддат

Шартьои фючерсц ба индексц бозори молиявц

Шартьои фючерсц ба ыурби асъор.

Шартномаьои фючерсц ба индекси молиявц ин чунин шартномаи стандарти мебошад, ки дар асоси он индексьои активьои бижавц меистад. Вобаста ва тащироти ин индексьо харидор ё фур=шанда даромад мегирад.

III. Опсионьои озодона гардишкунанда ин шартномаи озодона гардишкунанда ин шартномаи стандартии биржавц буда ба иштирокчиёни ин созиш аз як тараф ьуыуыи харидан ё фур=хтани активц биржавц баъди м=ьлати муайяни ваыт дар андозаи муайянгардида ва нархи муайян гардида медиьад.

Аз дигар тараф =ьдадории оиди харидан ё фур=хтани активц биржавц муайян карда мешавад. Асосан 2 намуди опсионьо мавжуд аст.

1. Опсионьои харид (опсион колл)

2. Опсионьои фур=ш (опсион пут)

1-ум намуд ба тарафи ьуыуыдор ьуыуыи харида гирифтанро медонад.

2-юм намуд шахси фур=шанда ьуыуыи фур=хтан дорад ва харидор =ьдадории харидани ыощазьои ыимматнокро дорад. Мувофиыи ьажму тарзи бастани шартномаьои опсионьо айнан намуди фючерсиро доранд. Дар асоси оньо индексьо яъне нархи мол нархи ыощазьои ыимматнок фоизи ыарзц меистад
МАВЗ+И 9. Моьият ва намуди созишномаьо дар бозори ыощазьои ыимматнок

Накша :


  1. тавсифи умумии созишнома бо когазхои кимматнок

  2. намудхои созишнома бо когазхои кимматнок

  3. муайян кардани даромадноки, нархи харид ва зарар оварии хариду фуруши биржави


Амалиёти биржавц – ин созишнома дар байни аъзоён ва муштарии доимии биржа мебошад, ки таркиби р=йхатдарори ва дар китоби ыайди биржа ыайд кунондан лозим аст. Ба таври дигар г=ёи созишнома ин амалиёти харидуфур=ш бо ыощазьои ыимматнок мебошад. Дар ваыти ижрои созишнома бо ыощазьои ыимматнок бояд ыайд кард, ки: Маысади созишнома (яъне ыощазьои ыимматнок, ки харида ё фур=хта мешавад): ьажми созишнома (яъне ьажми ыощазьои ыимматнок, ки харида ё фур=хта мешавад); Нарх бо кадоме, ки созишнома баста мешавад;

Ваыти ижрои созишнома ваыте, ки фур=шанда пешниьод карданаш лозим ва харидор ыощазьои ыимматнок –ро ба =ьдаи худ мегирад; ваыти ьисоби созишнома харидор бояд ыощазьои ыимматнок харидаашро пардозад. намудьои гуногуни амалиёт вужуд доранд, ки ба якчан гур=ььо таысим мешаванд бо вобастагии:



1.Усули ижрои созишнома тасдиыи ва щайри тасдиыи;

2.Тартиби ижрои созишнома бе миёнарав
ё бо воситаи миёнарав;

3.Вазъияти мизож созиш яклухт ин амалц мешавад бо фармоиш барои инструктц инвестор ива созишичакона барои шасони воыеи (инвесторони алоьида);

4.Ташкилоти ижрои созишнома биржавц ва щайри биржавц.

5.Аз р=и андоза-калон ва хурд ин намуди созиш дар ьар биржа ва ьар давлат ьаст. Мисол: дар Россия бо ыонуни Россия созишномаи калон ин созиши якчанд созишьо барои ижрои ин намуди созишнома рухсати совети директорон зарур аст;



6.Аз р=и м=ьлат - кассавц ва фаврц.


Вобаста ба ижрои параметри созишномаи фаврц таысим мешавад ба:

Каталог: wp-content -> uploads -> 2015
2015 -> Автоматизированные системы управления и приборы автоматики
2015 -> Мавз=и Идеологияи сиёсц ьамчун шакли шуури жамъиятц Наыша
2015 -> Ижрокунанда: хонандаи синфи 11
2015 -> Ш. А. Жетписбай
2015 -> Язык и стиль публичного выступления
2015 -> Формирование современной системы подготовки квалифицированных кадров на этапе инновационного и технологического развития экономики россии
2015 -> 1 общие требования
2015 -> Реферат Августин Аврелий о феномене человеческой личности
  1   2   3

  • Мавз=и 2: Намудьои ыощазьои ыимматнок ва гур=ьбандии оньо
  • Мавз=ъ 3: Саьмия. Вомбарг. Ыощазьои ыощазьои давлатц Вексел ва дигар ыощазьои ыимматнок. Наыша
  • Маз=и 4: Мафьуми бозори ыощазьои ыимматнок.
  • Мавз=и 5. Бир ж аи фондц ва ташкили бозори беруназбир ж авц Наыша
  • Мавз=и 7. Бозори ыощазьои ыимматноки дуюминдаража
  • МАВЗ+И 8. Бозори ыощазьои ыимматноки маьсул Наыша
  • МАВЗ+И 9. Моьият ва намуди созишномаьо дар бозори ыощазьои ыимматнок Накша : тавсифи умумии созишнома бо когазхои кимматнок