Мавз=и Идеологияи сиёсц ьамчун шакли шуури жамъиятц Наыша

Главная страница
Контакты

    Главная страница


Мавз=и Идеологияи сиёсц ьамчун шакли шуури жамъиятц Наыша



страница3/7
Дата06.01.2017
Размер1,06 Mb.


1   2   3   4   5   6   7

3. Ьодисаьои нав дар жараёни идеологии сотсиал – демократц.

Даьсолаи охир дар зери таъсир ва ба хотири пурра дар шудан аз марксизм ва боыимондаьои меросии он дар ьаракати сотсиал – демократия тамоюли афзундани мавыеъ баьри аз нав дида баромадани наыши давлат, озодии инфиродц, моликияти хусусц, муносибатьои бозорц ва щайраьо, ки дастуру арзишьои хосаро ифода месозанд, ба амал меоянд.

К=шишьои амалигардонии щояьои сотсиализм дар Хитойи баъдижангц маоизм – шакли сотсиализми воыеиро ба вужуд овард. Он ыонуниятьои умумии сохтмони сотсиализмро, ки яке аз щояьои марказии таълимоти марсизм аст рад менамуд. Мао Сзедун бештар ба И.В. Сталин ва таълимоти = таважж=ь дошт ва =ро аз асосгузорони марксизм – ленинизм кам надонист. Маоизм щояи зарурати мубориза ба душманони дохилию беруниро ьаы бароварда, щояи сталиниро ба назарияи «муборизаи партизанц» щанц гардонид. Ин жиьати таълимоти маоизм онро дар минтаыаьои гуногуни олам, махсусан нимжазираи Ьиндустон, Африка ва Амрикои лотинц машьур гардонид.

Маоизм ыувваи муьаррики мубориза барои сотсиалимзро дар симои деьыонон медонист. Маьз деьыонон оммаро, аз жумла зиёиёнро аз оыиби худ мекашид. Оыибати щояьои маоистии идеологияи коммунистцу ба ьама маълмуманд. Махсусан, замони «иныилоби маданц» намунаьои зиёди ибратбахшро пеш гукзошта метавонанд.

Дар Югославия бошад, бо сарварии И.Б. Тито к=шиш бунёди сотсиализм бе иштироки ыуш=ньои хорижц фаъолият намудааст. = шакльои зуьури сотсиализм, принсипьои ьамзистии осоишта бо мамлакатьои сохти ижтимоиашон гуногун: эътирофи можароьои дохилц ва зиддиятьо дар жомеаи сотсиалистц; зарурати мубриза бар муыобили душмани асосц – бюрократия; к=шишьо барои барыарор намудани муносибатьои бозорц; маьдуд намудани наыши ьизби коммунист дар системаи сиёсии жомеа ва щайраьоро эътироф менамуд. Беьуда набуд, ки барои дур рафтан аз таълимоти сотсиализми илмц ва платформаи фундаменталии марксизм роьбарияти ьизбию давлатии Югославия ьамчун майлоньои ба марпксизм бегона тавсиф карда мешуданд.

Таълимоти идеологии сотсиал – демократц, ки асосгузоронаш мутафаккирони немис К.Каутский ва Э. Берштейн мебошанд, дар натижаи аз сари нав дида баромадани таълимоти марксизм ташаккул ёфт. Оньо аз дастурьои з=роваронаиреволютсионц даст кашидаанд. Асоси таълимоти сотсиал – демократиро назарияи «сотсиализми демократц» ё сотсиалимз бо кифояи инсон ташкил менамояд. Аз нуытаи назари сотсиал – демократьо сотсиалимзм ин сохти жамъиятии амиы набуда, протсесси жой додани присипи баробарии ижтимоц дар ьаёти жамъиятц мебошад. Дар идеологияи немис, ки як ж=зъи идеологияи сотсиал – демократц ба ьисоб меравад. Карл Маркс ва Фридрих Энгелс аввалин бор аслан диалектикаи таъсири мутаыобилд ва инкишофи ыувваьои истеьсолкунандл ва муносибатьои истеьсолро ошкор карданд. Ин кашфиёти муьимтарин дар китоб ьамчун диалектикаи ыувваьои истеьсолкунанда ва шакльои муомилот ё муносибатьои жамъиятц ифода ёфта буд. Вай калиди фаьмиши тамоми сохти жамъияти инсонц, яъне ибтидои таълимот дар бораи форматсияьои жамъиятц буда, барои исботи илмии ногузири револютсияи синфи коргар ьамчун натижаи инкишофи зиддияти байни ыувваьои истеьсолкунанда ва муносибатьои истеьсолии жамъияти буржуазц имконият дод. Дар ин идеология таькурсии асосц аз назхарияи марксистц иборат мебошад. Сотсиал – демократия жараёни бузурги сиёсии олами муосир аст, ки дар сафьо нер=ьои гуногунро дар тамоми минтаыаьои олам муттаьид намудааст ва оньо дар сатьи гуногун дар фаъолияти маыомоти идораи сиёсии кишварьо иштирок менамоянд. Сотсиал – демократия аз ьизбьо ва нер=ьои дигари сиёсие таркиб ёфтааст, ки бо номьои гуногун амал менамоянд, яъне ба монанди сотсиал – демократц, сотсиалистц, либералистц, коргарц ва щайраьо.

Воыеияти жамъиятц роьбарони сотсиал демократияро боыар мекунонид, ки роьи иныилоби из системаи жамъиятии к=ьна ба низоми нави муносибатьо расидан роьи хато мебошад. Бинобар ин сотсиал демократияро дар паи жустуж=и гузаришщи сиёсии самаранок бисё принсипьо ва арзишьои жомеаи сармоядоронро нишон медод, ки бисёре аз талабьо ва эьтиёжоти заьматкашонро тавассути воситаьои осоишта, тариыи дигаргуниьои тадрижц ба амал баровардан мумкин аст. Ьан=з аз сольои 20 – уми асри 20 сотсиал – демократияи Шведсия консесияи сотсиализми функсионалц ва демократияи сноатро пешниьод намуда буд, ки дар он андеша дар бораи нобуд кардан ва ё миллц намудани моликияти хусусц жои худро пайдо карда натаврнистааст. Дар инкишофи сотсиалдемократия наыши муьимро муттаьид намудани жабьаьои миллии он бозидаанд.
Мавз=и 8.

Сотсиалимз ьамчун жараёни идеологияи сиёсц.

Наыша:

1. Заминаьо таърихц ва фалсафии барыароршавии сотсиалимз.

2. Жараёньои иытисодц васиёсии сотсиализми муосир.

3. Барномаи идеологияи сотсиалистц дар Тожикистон.



1. Заминаьои таърихц ва фалсафии барыароршавии сотсиализм.

Яке аз жараёньои бонуфузтарини замони имр=за ин идеологияи сотсиалистц мебошад. Идеологияи сотсиалистц дар давраи нави таърихи нави тамаддуни инсонц ьаматарафа инкишоф ёфт. Махсусан идеяи сотсиалистц дар асарьои мутафаккирони сотсиализми хаёлц Томас Мор, Томас Компанелла, Роберт Оуен, Шарл Фуре, Адам Смит, Сен-Симон ьаматарафа инкишоф дода шудааст. Дар инкишофи ин назария хизмат мутафаккир ва маорифпавари франсуз Жан Жак Руссо низ хеле калон аст.

Дар миёнаи асри Х1Х асосгузорони марксизим Карл Маркс ва Фридрих Энгелс к=шиш ба харж доданд, ки таълимот дар бораи сотзиализмро аз хаёл ба илм табдил диьанд. Дар натижаи идеологияи сотсиалистии асосноки илмц, к ибо номи марксизм машьур мебошад, ташаккул ёфт. Ин идеология идеологияи синфи коргар буда, дар асоси тажрибаи роли таърихи револютсиониисинфи коргар ба вужуд омад.

Дар аввали асри ХХ марксизм ба ду жараёи ба ьам муыобил таысим шуд: ленинизм (болшевизм) ва сотсиалдемократия. Ба ьамин тариы, дар асоси идеалогияи марксизм ду жараёни идеологии нав пайдо шуд. Идеалогияи сотсиалистц ва сотсиал – демократц.

Ин ду жараёнро як ыатор арзишьои идеалогии бо ьам алоыаманд ба якдигар наздик менамояд. Масалан, идеяи баробарц – бародарии ьамаи одамон, баробари ижтимоц, вилояти манфиатьои жамъиятц баъд шахсц, ба танзим андохтани тамоми муносибатьои аз тарафи давлат. Дар байни барномаьои ижтимоию иытисодц ва сиёсии ленинизм (сотсиалистц) ва сотсиал – демократй дигаргуньои жиддц вужуд дорад.

Ленинизм (сотсиалистц) таълимоте мебошад, ки дар давраи гузариш аз капитализм ба империализм ташаккул ёфт. Асоси идеалогияи ленинизмро марксизм ташкил медиьад . В.И. Ленин мувофиыи шароти нав дар таълимоти К. Маркс оид ба щалабаи револютсияи сотсиалистц фикри нав дод. Агар К. Маркс жалабаи револютсияи сотсиалистиро дар як ваыт дар ьамаи мамлакатьои капиталистц асоснок карда бошад, Ленин мувофиыи шароити нав щалабаи револютсияи сотсиалистиро дар як ё якчанд мамлакати капиталистц асоснок кардааст. Натижаи ин нуытаи назари Ленин щалабаи революсияи сотсиалистии октябр (1917) дар Руссия шуд.

Дар зери таъсири Револютсияи октябр дар бисёр мамлакатьои дигар револютсияьои сотсиалистц, халыц – демократц щалаба кардан два системаи жаьонии сотсиализм ташаккул ёфт. Идеологияи сотсиалистц дар жаьони щайрисотсиалистц дар сать ва равияи дигар инкишоф меёфт. Назариётчиёне пайдо мешуданд, ки модернизатсияи асосьои назарияи идеологияи маркситиро ташвиыу тарщиб менамуданд. Масалан, маорксистони австрягц М. Адлер ва О. Бауэр к=шидаанд, ки щояьои асосии коммунизм ва сосиал – демкратияро ба ьам оранд. Ё худ Г. Петрович ва А. Шараф таълимоти марксизмро ба вужуд оварданд. Таълимоти «сотсиализми насронц» ва «сотсиализми экалогц» ба амал омад.

Умуман, новобаста ба оне, ки идеологияи сотсиалитц дар шакльо ва сатьи гуногун ба амал меояд ва он асосан, аз чорч=баи тамоюли инкишофи жаьонц беру нест ва дар олами муосир таъсири сиёсии фаъол надорад . ба жумлаи сабабьои асосии ьолати мазкур иньо дохил мешавад: Аввало, дар аксари маврид, идеологияи баъдан, идеологияи сотсиалистц ба режими Стали, Кастро,Чаушеский барин диктаторьо ва жомеаи тоталитарц алоыаи ногусастанц дорад.

2. Жараёни иытисодц ва сиёсии сотсиализми мосир.

Сотсиализм дар баробари сармоядори саноатц дар ибтидои асри Х1Х сар баровард. Аммо дар Британия метавон тахмин намуд, ки аз ыарньои 14- ум гарчи мафьуми сотсиалист вужуд надошта бошад ьам, аз ин равия бархурдор буданд ва нисбати ин масъала ба рушди сармоядорц дар Британияро намояндагц мекарданд ва сотсиалистьои баъдина бо оньо наздик шуда, ба ьар гунае, ки метавонистанд к=макьои аввалини худро мерасониданд Яъне, дифоъ ё иброз, ё баьс дар бораи аыидаьо ва пиндорьое мепардохтанд, ки маркази сотсилизм аст. Назари таърихц ба таълимоти сотсиалистц ва таьлили амиыи паьл=ьои гуношгуни он имконият медиьанд, ки моьият ва мазмуну хусусиятьои таълимот дар жараёнимазкур дар раванди инкишофи таърихц мавриди маърифати сиёсц ыарор бигиранд.

Дар баробари вазифаьои мазкур эволютсияи таълимот ва махсусияти он дар инкишофи таълимоти ижтимоию сиёсц аьамияти хосаро пайдо карда метавонад. Таълимот дар бораи сохти одилонаи жомеа дар шакли асотирьо ва ривоятоо халыц ьан=з дар давраьои ыадим пайдо шуда замони баъдинаи инкишофи инсониятро низ ьамроьц намудаанд. Одатан оньо парокандаю номураттиб буданд. Яке аз навьои зуьури таълимот дар бораи жомеаи сотсиалистцва навъи нисбатан комилтари назарияи сотсиалистц таълимоти сотсиализми утопиявц ба ьисоб мераванд. Аввалин асрьои калони сотсиализми употиявц ба асрьои 16 – 18 ба давраи ташаккул в инкишофи жомеаи сармоядорц рост меоянд. Оньо бар зидди капитализм, бар зидди ьирси зиёди сарватщунодории сармоядорон ва шаккльои бераьмонаи истисморону щорати одамони оддц, ба муыобили ьуыуыу манфиатьои аксарияти аьолиро дащалона поймол кардани буржуазия як навъ эътироз баён кардаанд.

Сотсиалистони употист дар бориа аз он, ки идоракунии одамон ба олоти роьбарии истеьсолоти эжамъиятьц табдил додани давлат изьори аыида намудаанд. Баъзе употистон бошанд, нишон доданд, ки оыибат давлат барьам мех=рад.

Сотсиализми употивц хусусиятьои гуманизми воыеиро дар бар мегирифт. Он назарияьои аз асорат озод намудани меьнат, ба баробарии одамон муваффаы гардиданро ба миён гузоштааст.

Шароити асосии ташаккулу инкишофи сотсиализми употиявц ба сать ва даражаи тараыыиёти иытисодии жомеа, шиддат гирифтани зиддиятьо ва муыовиматьои ижтимоц ва тадрижан авж гирифтани муборизаьои синфц алоыаманд мебошад. Шароити ташаккул ва инкишофи минбаъдаи капитализм рушди идеяьои сотсиалистиро ба пояи баланд баровард.



3. Барномаи иделоогияи сотсиалистц дар Тожикистон.

Дар баробари дигар собиы давлатьои иттиьодияьои шуравц дар Тожикистон низ идеологияи сотсиалистц барнома ва маысаду вазифаьои худро дар муддати муайяни таърихц амалц гардонидааст. Марьилаи навбатц дар раванди инкишофи таълимоти сотсиалистц ташаккули таълимоти марксизм мебошад. Он низ нигоьи сохти жамъиятиест, ки баьри комил гардонидани баробарии ижтимоц аслиьаи асосиро дар афзун намудани моликияти жамъиятц ва воситаьои истеьсолот медонад. Ду шакли асосии сотсиализм давлатц ва сотсиалзми яке аз ыисмьои таркибии таълимоти марксизм – ленинизм давраи гузариш ба сохти иытисодц, таркиби синфц ва ташкилти сиёсии худ фары менамрянд. Дар давраи сотсиализми иытисодиёт яке аз укладьои хожагц набуда, тамоми хожагии халыро дар баор мегиранд. Синфьои истисмосгар вужуд надоранд. Давлат ьамчун ташкилти сиёсии умумихалыц мебошад. Демократия на таньо барои тамоми аъзоёни жомеа, ки ьама меьнаткашонанд, таъмин карда мешавад.

Сотсиалимз аз он хотир зинаи аввали жомеаи коммуниятц дониста мешавад,ки он бисёр хусусиятьои форматсияи коммунистиро дар худ ифода менамояд. Дар давраи сотсиализм принсипи «Аз ьар касс-мувофиыи ыобилияташ, ба ьар касс-мувофиыи меьнаташ» амал менамояд. Ин принсипи асосииташкили ьаёти иытисодц ва ижтимоц мебошад. Он ягонагии ьуыуы ва вазифаьои шаьрвандон жомеаи сотсиалистц, робитаи узвии вазифаи ба жомеа мувофиыи ыудрату ыобилияти меьант кардан ва ьуыуы аз жамъият мувофиыи мувофиыи сифату миыдори меьнат ьаы гирифтани оньоро ифода менамояд. Принсипи мазкур ьамчунин андозаи ба амал баровардани баробарии ижитимоиро дар давраи аввали коммунизм ифода менамояд. Он муносибатьои нави истеьсолии сотсиалистиро инъикос намудааст. Хосияти хоси сотсиализмро ягонагии ижтимои сиёсц идеявии он ташкил медиьад. Дар дохили он синфьои антоганистц нестанд ва муносибатьои синфьо, гур=ььо ва умумиятьои дигари ижтимоц муносибати ьамкории д=стонанд. Сотсиализм дар Тожикистон дар навъьо, шакльо ва сатьи гуногун ташаккул меёбад. Асосьои мухталиф таълимоти мазкурро ьамроьц менамоянд. Дар ибтидо, яъне замони ташаккулёбц маыоми хосаро асосьои идеологии он касб менамоянд.

Аз ин р=, таълимоти сотсиалистц ва амалц гаштани барномаьои сотсиалистц дар Жумьурии Тожикистон дар баробари дигар собиы Жумьуриьои Иттиьодияьои Ш=равц ба пуррагц инъикос гардидааст.


Мавз=и 9.

Моьияти идеологияи коммунистц.

Наыша:

1. Заминаьои таърихии пайдоиш ва инкишофи идеологияи коммунистц.

2. Назарияьои сиёсии ьаркатьои коммунистц.

3. Идеологияи коммунистц дар замони муосир.



1. Заминаьои таърихии пайдоиш ва инкишофи идеологияи коммунистц.

Яке аз шакльои асосии идеологияи сиёсиро коммунизм ташкил менамояд. Щояьо дар бораи жомеаи коммунистц, дар бораи сотсиализм ьан=з замоньои ыадим маълуманд. Аммо то ба нимаи дуюми асри XIX афкори жамъиятц натавонист онро аз жиьати назариявц асоснок намояд ва аз жиьати идеологц сохтори онро бунёд созад. Дар шаклгирц ва бунёди консепсияи илмц, бахусус таълимоти Ж.Ж. Руссо ва Ф. Бабёф таъсири бештар доштанд.

Бори аввал к=шиши инъикоси иделаии сохтори жомеаи навинро мутафаккирон Т.Мор ва Т.Кампанелла ба харж дода буданд. Дар охири асри 18 ва аввали асри 19 бошад, сотсиалистони употист Сен-Симон ва Оуен к=шиши дигари асоснокнамоии назариявц ва идеологии жомеаи баъди буржуазиро ба миён оварда буданд. Аммо дарки ьамжонибаи ьолат ва равандьои сиёсц ба Карл Маркс ва Фридрих Энгелс имконият доданд, ки чунин вазифаро ба охир бирасониданд. Оньо манфиатьои синфи коргарро ьимоя намуда, дар бораи ьаёту фаъолияти сиёсии он таълимоти мукаммал офаранд. Оньо бо роьи иныилобц тащйироти ьокимияти сиёсц ва ба манфиати синфи коргар истифода намудани онро нишон доданд. Сотсилизмро натижаи зарурии тараыыии жомеаи сармоядорц донистаанд. Таълимоти фаьмиши материалистии таърих в назарияи арзиши изофа дар ташаккули идеологияи сиёсии марксизм асьми асосц гирифт. Арзиши изофа асрори истеьсолоти сармоядориро фош намуд.

Карл Маркс ва Фридрих Энгелс инкишофи жомеаро раванди ыонунии табииию таърихии ивазшавии форматсияьои жамъиятию иытисодц медонитсанд. Таьлили мутассили муносибатьои жомеаи сармоядорц оньоро ба хулосае овард, ки пайдоиш ва инкишофи жомеаи коммунистц ба таври ыонунц ба амал ояд.

Марксизм дар бораи ногузории ташаккул ва инкишофит жомеаи коммунистц андеша намуда, нер=и жамъиятиро, ки вазифаи мазкурро ба жо меорад нишон дод. Ьамин тавр, наыши умумижаьонии синфи коргарро дар бунёди жомеаи аз истисмор озод медиданд.

К. Маркс ва Ф. Энгелс таълимоти муборизаи синфц, иныилоби сотсиалистц ва диктатураи пролетариатро фоарида, роьу воситаьои бунёди жомеаи коммунистиро нишон доданд.



2. Назарияьои сиёсии ьаракатьои коммунистц.

Дар сольои 70 – уми асри 19 марксизм дар ьаракати коргарии байналхалыц ыувваи асосии назариявию идеологц мегардад. Як зумра ходимони фаъоли ьаракати коргарию коммунистц: А.Бабел, Д.Благоев, Ж.Гед, А. Лабриола, П.Лафарг, В. Либкнехт, Ф. Меринг, Г.В. Плеханов ва дигарон пайдо шуда, паьл=ьои гуногуни таълимоти марксизмро инкишоф доданд.

Дар инкишофи таълимот ва идеологияи сиёсии марксизм, ки асоси идеологияи коммунистиро ташкил медиьад, маыоми В.И.Ленин баланд аст. Пайдоиш ва инкишофи назарияи ьизби сиёсии нав маьз ба у таалуы дорад. Ё онро аз жиьати щоявию назариявц ва тактикию ташкилц асоснок намуд. Ьизби нав ьизби иныилобц буда, барои ьокимияти сиёсц мубориза мебарад. Таълимоти Карл Маркс бештар аз жониби В.И. Ленин тавсиф карда шуда, ьамажониба таькиму такмил дода шудааст ва аз ин хотир Россия ватани ленинизм донитса мешавад. Ленинизм марксизми давраи империализм ва иныилобьои пролетарц, давраи таназзул низоми мустамликадорц ва щалабаи ьаракатьои озодихоьии миллц ва давраи гузариш ва капитализм ба сотсиализм ва чун бунёди жомеаи коммунистц муаррифц карда мешавад.

Яке аз шакльои асосии сотсиализм, ки дар он ьукмронии пурраи моликияти давлатц таъмин карда шудааст, инчунин назорати давлат аз болои ьамаи соьаьои ьаёти жамъиятц таъмин мегардад, сотсиализми давлатц ба шумор меравад. Таныидчиёни сотсиализми давлатц онро ба ибораьои сотсиализми казармавц, сотсиалзму тоталитарц, сотсиалзми мусвикунандагц, сотсиализми амалдорию бюрократц, сотсиализми маъмурию фармонфармоц, сотсиализми «ваьшц» ва щайра тасвир карданц мешавнд.

Дар мажм=ъ таълимоти сотсиализм гуногун буда, давраьои мухталифи рушди жомеа ва кишварьою минтаыаьои зиёди оламро фаро гирифтааст. Ыариб кишвареро пайдо намудан щайриимкон аст, ки таълимоти сотсиалистц дар шакл ва сатьи муайяне ташаккул наёфта ва мавриди истифода ыарор надошта бошад. Намояндагони таълимоти коммунистц, махсусан дар кишварьои щарб онро ьаьажониба асоснок намуда буданд ва тарьи воыеии онро дар ыисме аз кишварьо амалцнамудаанд. Сотсиализм дар Россия, Аврупои шарыц ва ыисме аз мамлкатьои Осиё ба воыеият табдил ёфта буд.

Ьар як навъи идеология ба масъалаьои ьокимияти алоыаи ногусастанц дорад. Аз он жумла, да идеологияи коммунистц низ чунин хусусиятьо инъикоси худро ёфтааст. Новобаста аз самти инкишофаш идеологияба эътирофи консепсияьои муайяни жомеа ё низоме асос меёбад. Дар идеологияи коммунистц консепсияи идеологизатсия намудани жомеа дида мешаванд, ки он тамом низом ва тартиботьое, ки дар сохтори бунёди ьокимият ё давлат вужуд дошт дар барномаьои идеологц дарж гардида буданд.



3. Идеологияи коммунистц дар замони муосир.

Ьоло бештари муьаыыиыон фаъолияти хешро дар масъалаи ом=зиши идеологияи коммунистц равона менамоянд. Аз ин сабаб агар ба таърихи жомеаи сотсиалистц назар афканем аксарияти барнома ва таълимоти ин давраро идеали жомеаи коммунистц ё ба мафьуми дигар коомунизми илмц ташкил медиьад, ки ин бевосита дар адабиётьои сершумори сиёсии собиы Иттиьодияи Ш=равц ба таври мукаммал иниъкос гардидааст.

Дар ыиме аз мамлкатьои Осиё ва Африыо низ назарияьои сотсиалистц амалц мегардиданд. Махсусан, кишварьое, ки аз асорат ва зулми монополияро озод гардида, роьи с=и жомеаи сотсиалистиро ихтиёр намуда буданд, агар дар амалияи сотсиалимз ва рушди таълимоти он саьми худро гузоштаанд ьоло низ бархе аз роьбарони мамлакатьои орентатсияи сотсиалистц бо роьи интихобкунандаи хеш содиы буданро изьор менмоянд. Бояд гуфт, ки таназзули давлатдории сотсиалистцва б=ьрони таълимоти инкишофи тадрижию босуботи назария ва амалияи коммунизмро дар рушди доираи жаьонц боз дошт. Аммо чунин андеша маънои онро надорад, ки таълимот ва воыеияти коммунистц хоси замони гузашта мансуб гардидааст. Ьоло намояндагони таълимоти мазкур дар минтаыаьои гуногуни олам онро таьким ва такмил мебахшанд. Назарияьои коммунизмро инкишоф медиьанд. Зеро зарурат ба чунин амал вужуд надорад. Одамони зиёде онро жонибдорц менамоянд ва оньоро назарияьои баробарц ва адолати ижтимоц ба худ мекашанд. Ба щайр аз ин идеали аксариятьои фардиятьои жомеаи жаьонц дар ьаыиыат баробари иытисодию фарьангц ва ижтимоию маданц, таъмини волоияти ыонун барои ьар яе шахс мебошад, ки чунин талабот маысади асосии бунёди жомеаи коммунистиро ташкил медиьад. Дар шароити бунёди давлати сотсиалистц таълимоти марксизм-лениннизм ва жониби аксарияти давлатьои тараыыикардаи жаьони муосир пуштибонц мешавад.
Мавз=и 10.

Фашизм ьамчун жараёни идеологц. Неофашизм.

Наыша:

1. Моьият, мафьум ва заминаьои барыароршавии идеологияи фашистц.

2. Фашизм ьамчун радикализм.

3. Неофашизм ва идеологияи замони муосир.


1. Моьият, мафьум ва заминаьои барыароршавии идеологияи фашистц.

Мафьуми «фашизм» аз забони итолиёви гирифта шуда, маънои иттиьодро дорад. Он шакли режими сиёсии тоталитарй, идеологият з=роварии муташаккил аст, ки аз жиьати назариявц ташакул ёфта, аз жиьати сиёсц дар амалияи таърихии як ыатор мамлкатьои воыеи гардондида шудааст. Идеологияи фашистц яке ах хусусиятьои асосии тоталитарц, идеология из=роварии матшаккил аст, ки ахз жиьати назариявц ташаккул ёфта ва аз жиьати сиёсц дар амалияи таърихии як ыатор мамлакатьо воыец гардонида шудааст. Идеологияи фашистц яке аз хусусиятьои асосии жаьонбинц ва нишони ьодисаьою равандьои жомеаи сиёсии асри 20 мансуб меёбад. Инкишофи он ва тарзи таъсир ба равандьои дигари ьаёти жомеа дар мамлкатьои гуногуни муносибат ба сиёсти пешгирифтаи ин жараёни идеологц маънидод мешаванд.

Фашизм ба режимьои гуногунии тоталитарц ва миллатгароии канора ташбеь дода мешавад. Муьаыыиыи фрасавц С.Пейн фашимзро «шакли ултранатсионализми иныилобц» меьисобад. Олими немис А.Миллер бошад, онро «шакли инфиродии тоталитаризм» мемонад. Нуытаи назари коршиноси дигари франсавц П.Милза низ диыыатжалбкунанда мебошад. = дар инкишофи фашизм давраьои гуногунро мушоьида менамояд.

Дар мажм=ъ ин авъи идеология яке аз жараёньои асосии идеологияит сиёсии замони муосир ба ьисоб меравад, ки за дигар шакльои идеологияи сиёсии замони муосир ба куллц фары мекунад. Агар аксари идеологияьои ижтимоц р= оварда бошанд, фашизм ба щояи афзалияти нажодц, бартарии миллц фикрьо ва аыидаьоро гирд меоварад. Идеологияи сиёсии фашистц дар шакл ва сатьи гуногун дар мамлкатьои зиёде арзи ьастц намудааст.



2. Фашизм ьамчун радикализм.

Идеологияи сиёсии фашистц дар шакл ва сатьи гуногун дар мамлкатьои зиёде арзи ьастц намудааст. Фашизм дар Италия, дар Германия, дар Испанияи франкистии сольои 20-30-юми асри 20, дар Япония сольои 30-40-уми асри 20, дар Португалия, дар Аргентина, дар Юнон охири сольои 60 – уми асри 20, дар давораьои алоьидаи таърихи навини Африыои Жанубц, Уганда, Бразилия, Чили ва щайраьо вужуд дошт.

Асосгузори идеологияи фашистц собиы сарвари сотсиалистони чапи Италя Б.Муссолини бошад ьам, назарияи фашистии =ро щояьои элитарии Афлотун, Гегел ва таълимоти «давлати органикц» ташкил медиьанд. Фашизми Муссолини дар заминаи миллатгароии канора, идориа номаьдуди давлат амал намуда, жангу сиёсати экспансионистиро тавсиф менамуд.

Фашизми гитлерц бештар хосияти интернатсионализми иртижоиро ба худ гирфта буд. Натсионал – сотсиалистони Германия идеологияи сиёсии худро барои таывияти щояи афзалияти ьуыуыьои халыии «ориёц» дар заминаи щояьои афзалияти нажодии А.Гобино, баъзе нуытаьои фплсафаи И.Фихте, Г.Трейчик, А.Шопенгауер, Ф. Нитсше истифоджа намудаанд. Тамоми одамонро ба се гуруь таысим менамудаанд: «нажоди бунёдгари маданият», халыьое, ки маданиятро жонибдорц менамуданд», «нажоди маьвкунандагони маданият», ки бояд аьли оньо нобуд карда шавад.

Дар таълимоти фашизм наыши давлат паст зада шуда, маыоми баржастаро нажодьо ишщол менамояд.

Умуман, фашизм ьамчун шакли режими тоталитарц буда дар сиёсат ва ьокимият даьогариро дар жои аввал мегузорад. Дар ин нави идеалогияи системаи якьизбц амал намуда, ьизб дар атрофии доьи муттаьид мегардад. Ьизби сиёси аз давлат боло гузошта мешавад. Барои таъини тартибот ва муътадилии инкишоф аз ьамаи воситаьои зурй истифода менамояанд.

Дар адабиёти сиёсц В. Ядов ьусусиятьои фашизмро бо таври зайл нишон додаст:

1. бартарии манфиатьои миллц нисбати манфиатьои дига;

2. барыарор намудани кодекси милли ахлоыц;

3. истифодаи з=рц;

4. демагогия ьамчун тарзи ташвиыот;

5. парастиши шахсият, доьигарц:


3. Неофашизм ва идеологияи замони муосир.

Дар шароити ьозира фаьми гуногуни фашизм мавжуд аст. Баъзан, фашизмро идеологияе меьисобанд, ки мазмуни щоявии муайян надорад. Он метавонад новобаста ба маон ва замон бо маысади щасби ьокимият ва таъкибу нобудсозии равандьои демократц ба вуы=ъ ояд. Истифодаи з=рц ва террор воситаи асосии истифодаи ьокимият мегардад.

Ьамин тариы, асоси идеологияифашистиро эътирофи принсипи афзалияти ин ё он гур=ьои нажодц, этникц, синфц, маьаллц ничбати дигарон ташкил медиьад. Аз ин хотир, ьар ташкилот ё иттиьодияе, ки чуни принсипро мепазирад ва онро ба роьбарц мегирад ва метавонад хусусиятьои фашизмро ба худ гирад.

Фашизми муосит идеология ва фаъолияти тамоюлоти рости хосияти доьигароц дошта мебошад, ки аз мавыеи миллатчигии инфиродц, зиддисиметцва нажодпарастц баромад менамояд.дартаълимот ва амалияи неофафашизм тасаввурот дар бораи мессианигароии этникц вужуд надорад. Аммо дар илова ба он фалсафаиинфиродиятро низ рад менамояд. Таважж=ьи асосц ба щояи «замина» - и халы ватанд=стц, ки ба заминаи «давлати табиц» бо «ьукумати бетараььум» бунёд нардидааст, дида мешавад.

Дар муборизаи сиёсц з=роварц ва терорро бештар истифода намуда, зидди ыувваьои сульж= фаъолият менамояд. Дар шароити олами муосир нер=ьои демократц низ аз тамоми воситаьо истифода намуда, мавыеи оньоро дар сиёсати локалц васиёсатмадори касбию оммавц маьдуд маьдуд градониданц мешаванд. Аммо амали мазкур натижаьои мусбат ва дилхоь меоранд.

Неофашизм жараёне мебошад, ки ьаракатьои иртижоии муосирро муттаьид намудааст ва аз лиьози щоявц ва сиёсц ифодагари фашизми анъанавц мебошанд. Дар ин маврид доктринаи хеш ва щряьои идевиро тащйир надодаанд ва фаыат ыисман мазмуни хешро дигар намудаанд, дар бархе ьолатьо тоыатпазирц нисбати яьудиьо ва сионизмро ба оньо байни яьудиьои Исроил ва яьудиьои мамлкатьои дигар тафовут мегущаронанд. Ба сифати барандаи сионизм яьудиёни Исроилро медонанд. Аксари ненатсистон антиглобализм ва сепаратизм ва сафелп=стонро ташвиыу тарщиб менамоянд, ки он бар хилофи ьадафьои ипериявии натсионал – сотсиализми анъанавц ыарор дорад. Дар шароити медиократия принсипи фюрерц аз байн бардошта мешавад. Ненатсистон одатан пешвроёни худро намоён намесозандва Гитлерро ба сифати пешвои рамзц медонанд.

1   2   3   4   5   6   7

  • Мавз=и 8. Сотсиалимз ьамчун жараёни идеологияи сиёсц. Наыша
  • 1. Заминаьои таърихц ва фалсафии барыароршавии сотсиализм.
  • Идеалогияи сотсиалистц ва сотсиал – демократц.
  • Аввало
  • Жараёни иытисодц ва сиёсии сотсиализми мосир.
  • 3. Барномаи иделоогияи сотсиалистц дар Тожикистон.
  • Мавз=и 9. Моьияти идеологияи коммунистц. Наыша
  • 1. Заминаьои таърихии пайдоиш ва инкишофи идеологияи коммунистц.
  • 2. Назарияьои сиёсии ьаракатьои коммунистц.
  • 3. Идеологияи коммунистц дар замони муосир.
  • Мавз=и 10. Фашизм ьамчун жараёни идеологц. Неофашизм. Наыша
  • 1. Моьият, мафьум ва заминаьои барыароршавии идеологияи фашистц.
  • 2. Фашизм ьамчун радикализм.
  • 3. Неофашизм ва идеологияи замони муосир.