Мавз=и Идеологияи сиёсц ьамчун шакли шуури жамъиятц Наыша

Главная страница
Контакты

    Главная страница


Мавз=и Идеологияи сиёсц ьамчун шакли шуури жамъиятц Наыша



страница2/7
Дата06.01.2017
Размер1,06 Mb.


1   2   3   4   5   6   7

Мавз=и 4.

Табаыабандии идеологияи сиёсц.

Наыша:

    1. Принсипьои асосии табаыабандии жараёньои идеологц замони муосир.

    2. Жараёньои асосии идеология…

    3. Таълимоти жараёньои сиёсц идеологц.

  1. Принсипьои асосии табаыабандии жараёньои идеологиьои муосир.

Идеология ьамчун омили ягонагии фикрц табаыаьои гуногуни домеа шуда метавонад, ки асоси онро манфиатьои гуруььо, синфьо ва дигар табаыаьои ижтмоии жомеа ташкил менамоянд. Ьамаи ин жараёньо бе ш=бьа ба фаъолияти ыисми муайяни ьизбьои сиёсц ваструктураьои давлат алоыаи зич доранд.

Ьар як жараёни идеологц дар давраьои муайяни таърихц ба майдони истеъмол омадаааст,чунки вобаста ба вужуд омадани ин жараёньо идеяьои одамон инкишоф ёфта, барои ифода кардани самтьо ва маысадьои муайян равона шуда, манфиатьои гур=ььои ижтимоиро ьимоя менамоянд. Агар ин ё он гуруьи ижтимоц дар арсаи таърих идея ва идеологияи устувор надошта бошад, онгоь вай ьеж ваыт дар жомеа маыеи худро пурра гирифта наметавонад. Идеология ьамчун ыувваи ьаркатдиьанда ва муттаьидкунандаи жомекаа ба ьисоб меравад. Чунин хусусиятьои жомеа ба ьар як жараёни идеологц мансуб аст. Барыароршавц ва инкишофёбии идеологияи сиёсц дар замони муосир пеш аз ьама ба ьавасмандшавии гуруььои сиёсц ва ташаккулёбии идеяи он бо роьи системавц ва пай дар пай ьимоя намудани манфиатьои гур=ььои ижтимоц марбут мебошад. Вобаста ба ин дар замони муосир жараёньои гуногуни идеологц амал менамояд, ки ьар яки он хусусиятьои махсуси худро дошта, бо дигар жараёньои идеологц дар алоыамандц мебошанд, ки оньо низ паьл=ьои гуногуни ьаёти иытисодию сиёсц ва фарьангию ижтимоии жомеаро инъикос менамоянд.



2. Жараёньои асосии идеология.

Барои он ки моьият, мазмун ва хосиятьои идеология дуруст дарк карда шаванд, бояд ба мазмуни давраи рушди таърихц сарфаьм рафт. Аз ин хотир махсусияти замони муосир мавриди таьлил ыарор дода, мешавад. Дар замони муосир чунин жараёньои идеологц мавжуд аст:

1) жараёни идеологии консервативц ё неконсерватизм;

2) жараёни идеологии либерализм ё нелиберализм;

3) жараёни идеологии сотсиалистц ё комунистц;

4) жараёни идеологии фашистц ё нефашизм;

5) жараёни идеологияи динии буддоц ё буддизм;

6) жараёни идеологияи динии масеьц ё христианц;

7) жараёни идеологияи дини ислом.

Ин жараёньои идеологц жиьатьои муайяни муносибатьои сиёсц ва ижтимоию иытисодии жомеаро дар давраьои гуногуни таърихц инъикос намуда, хусусиятьои хоси худро барои муайян намудани сатьи шуури сиёсии жомеа равона менамоянд. Дар хусуси бо ьам алоыамнди жараёни идеологц гуфтан мумкин аст, ки дар жараёни тафаккур дар баробари ба вужуд омадани ьар як жараёни идеологц бевосита бо назардошти сатьи шуури жомеаи вай бо дигар жараёньои амалкунандаи жомеа дар алоыамандц мебошад.

Давлатьои муттамаддин, аз жумла Тожикистон ьар гунна идеологияи давлатиро рад менамояд, вале мавжудияти ыонунц ё ьаы будани идеологияро жонибдорц менамояд. Яъне, идеология бояд дар сатьи шуур ва афкори жамъиятц амал намояд. Идеологияи давлатц ва маыоми ижтимоии онрогуруььои муайяни одамон ба нафъи хеш бар муыобили истифода бурдани мешаванд. Дар ыатори идеологияьои дунявц аз он жумла либерализм, консерватизм, сотсиализи, фашизм, хусусияти хосеро дар замони муосир идеологияи динц ташкил медиьанд. Аз р=и муносибат ба пешрафти жомеа ва технологияи ворыегардонии он вобаста ба чунин муночсибат идеологияи сиёсц ба навъьои идеологияьои радикалц ва идеологияи консервативц таысим мешавад.

Идеологияи сиёсии радикалц жонибдори навъсозиьои иныилоби жомеа мебошад. Консерваторон бошанд, низоми мавжудаи сиёсиро нигоь доштани шуда, фаыат тащйироти ночизро меписанданд. Дар байни ридикальо ва консерваторон нер=ьое жой гирифтиа метавонанд, ки р=овариьои сиёсии ихтиёр намудаанд ва асосан тавассути ислоьоти тадрижи навсозии жомеаро ыабул доранд. Яъне, чунин алоыамандц дар байни дигар жараёньои идеологияи сиёсц дар шакльои мухталиф вужуд дорад. Умуман идеологияи сиёсц дар шакльои мухталиф вужуд дорад. Новобаста ба оне, ки жараёньои идеологц дар шакльо ва стьи гуногун ба мал меояд ва оньо аксосан аз чорчубаи тамоюли инкишофи жаьонц берун нестанд. Дар олами муосир ьар яки он таъсири сиёсии фаъол доранд. Хусусиятьои асосии жараёньои идеологиро жиьатьои гуногун, аз жумла, инкори озоди иытисодц, фаъолиятьои инфиродц, раыобат, подоши гуногуни меьнат ьамчун заминаи нек=аьолии моддии инсон ва жомеа азнав таысимкунии щайримеьнатии даромад танзими сиёсии раванди ижтимоц ва иытисодии жомеа муыаррар намудани ыоидаьо ва принсипьои баробари ижтимоц аз жониби давлат ва щайраьо, ки бевосита ба ьаёти ижтмоию иытисодц ва сиёсию фарьвнгии жомеа марбут аст, ташкил медиьанд.



3. Таълимотижараёньои сиёсии идеологц.

Дар ьар як таълимоти жараёньои идеологц маыом, наыши давлат, сиёсат, танзимнамоии жомеа равандьои эволютсионии ижтимоц ва иытисодиёт то андозае ыадр карда мешаванд.

Умуман, ьар як жараёни идеологц ба ташаккули жомеа, ьодисаьо ва равандьо вамуносибатьои сиёсц таъсири бештар мерасонанд ва дар баробари пайдоиш ва мавжудияти тащйиротьои зиёдеро аз сар мегузаронидаанд. Идеологияьои сиёсц дар зери таъсири омильои гуногун ба навъьо ва шакльои мухталиф жудо мешаванд. Аммо наыши муносбати меъёрц дар таснифот ё табаыабандии идеологияи сиёсц баржаста мебошад. Одатан асосьои таснифи идеологияьои сиёсиро ба ду ыисм таысим менамоянд:

1. Аз р=и аыидаьои ижтимоию сиёсц ба идеологияи рост, идеологияи марказихоь ва идеологияи чап таысим мешавад.

Идеологияи ростьо щояьои пешрафтро ба жомеаи пайваст менамояд, ки ба идеальои раыобати озод, бозор моликияти хусусц ва соьибеорц асос ёфтааст. Аммо жаьонбинии сиёсию ижтимоии ростьо якхела нестанд. Оньо дар бисёр ьолатьо ба таълимотьои дигар омехта мегарданд. Ьатто аз щояьои фашизм ва нажодпарастц аз як тараф ва щояьои либералиб демократц аз тарафи дигар истифода мебаранд. Идеологияи сиёсии сапьо бошанд пешрафти ижтимоиро дар тащйирот ва аз нав созиьои доимии жомеа мебинад. Асоси навсозиьои жомеаро принсипи баробарц, адолати ижтимоц, имконияти баробарии шароитьо барои инкишофи мавз=ни шахсият ва щайраьо ташкил менамояд. Жудоии чапьо низ дар фаьми принсипьои мазкур ба амал меояд. Махсусан, арзишьо ва меъёрьои баробарц ва адолати ижтимоц аз жониби оньо дар маънои мухталиф фаьмида мешаванд. Идеологияи сиёсии чап бештар дар таълимот ва фаъолияти сиёсии коммунистон, сотсиалистон васотсиал-демократьо баржаста аён мегардад.

2. Аз р=и муносибат ба пешрафти жомеа ва технологияи воыеъгардонии он, идеологияи сиёсц ба навъьои идеологияи радикалц, идеологияи ислоьотгароц ва идеологияи корпоративц таысим мешаванд. Ба навъьо ва шакли гуногун жудо гардидани идеологияи сиёсц бесабаб нест. Дар бештари ьолатьо хосиятьои зерин омиле мегардад, ки дар табаыабандц ва таснифоти идеологияи сиёсц наыши муьим мебозанд.


Мавзуи №5.

Консерватизим ьамчун шакли идеологияи сиёсц. Неоконсерватизм.

Наыша:

1. Заминаьои таърихц ва фалсафии пайдоиш ва инкишофи консерватизм.

2. Роььои ташаккулёбии иытисодц ва сиёсии консерватизм.

3. Жараёни идеологии неоконсерватизм.



1. Заминаьои таърихц ва фалсафаи пайдоиш ва инкишофи консерватизм.

Яке аз шакльои дигари баржастаи идеологияи сиёсц - ин консерватизм аст. КОНСЕРВТИЗМ – аз калимаи лотини «консерво» - нигоь доштан, к=ьнапарастц, жараёни идеологии сиёсиест, ки ба раванди инкишофи прогрессивии ьаёти ижтимоц муыобмил истода, тарафдори нигоьдоштани тартиботьои к=ьна мебошад. Консерватизм тартиботьои мавжудаи жамъиятиро жонибдорц намуда, бештар ба муносибатьои ахлоыию ьуыуыц, ки дар дин, оила, никоь, моликият, умумияти этникц инъикос ёфтаанд, бештар таважжуь зоьир менамояд. Ташаккули жараён ва идеологияи консервтивц жавобе буд, ба тащйиротьои сифатию ижтимоие, ки дар замони фанои муносибатьои асри миёнагц дар Аврупо ба амал омада буданд. Бори аввал мафьуми «консервтизм» - ро нависандаи франс=з Ф.Р.Шатобриан тобиши илмц додаст. + журнали «консерватор»- ро таъсис дода буда ва дар он замон консерватизм ьамчун идеологияи федалию артистократц баромад менамуд. Асосгузори идеологияи консерватизм мутафаккир ва сиёсатмадори англис Э. Берк ва ходимони жамъиятии Франсия Ж. де Местр, Л.де Боналд мебошанд. Вобаста бо ин фикру аыдиаьоие, ки дар бораи мафьуми консенватизм таълимоти муайянеро ифода мекунад.

Консерватизм яке аз шакльои дигари баржастаи идеологияи сиёсц мебошад. Консерватимз тартиботи мавжудаи жамъиятиро жонибдорц менамояд. Дар он таважжуьи бештар бамуносибатьои ахлоыию ьуыуыц, ки дар дин, оила, никоь, моликият, умумияти этникц инъикос ёфтаанд, нигоь дошта мешавад.

Инчунин намояндагони машьури идеологияи консервативц дар охири асри 18 ва авали асри 19 С.Колриж, У. Вордстворт, Ж. Д. Мест рва дигарон будаанд. Махсусан андешаьои Э.Берк ба жонибдорони консерватизм бештар писанд мегардид. Консерваторон асари «Андешаьо дар бораи иныилоби франс=з» (1790) =ро хеле х=ш ыабул намуда будаанд.

Агар дар ибтидо консерватизм манфиатьои дворяньоро ьимоя менамуда бошад, пас дар асри 19 бо назардошти эътирофи баъзе ьолатьои таълимоти либерализм ва идеологияи сиёсии сармоядорон табдил ёфт.

2. Роььои ташаккулёбии иытисодц ва сиёсии консерватизм.

Яке аз хусусиятьои хоси консерватизмро бо анъанаьо р=й овардан ташкил менамояд. Дар ин жараёни идеологц диыыати асосц ба зарурати нигоь доштани арзишьои ижтимоц ва риояи анъанаьои ахлоыи замони сармоядорц дода мешавад. Баъдтар, консерватизм ба идеологияи сиёсии либерализм наздик шуда, щояьои канораи зидди давлатиро жонибдорц намуда, озодии номаьдудди инфиродиро тараннум менамуд.

Новобас аз оне, ки дар замони ьозира консерватизм дар шакльои гуногун зоьир мегардад, дар байни оньо умумиятьои зиёде вужуд доранд, ки ыодиранд, ягонагии жараён ва идеологияьои сиёсиро таъмин намоянд. Пеш аз ьама аз арзишьои доктринаи сиёсии консервтизм бояд ёдовар шуд. Аксосиин арзишьоро тартибот, инкишофи м=ътадил, мутассил ва нигоь доштани анъанаьо ташкил менамоянд. Жомеа ва давлатро оыибати иекишофи эволютситонц медонанд. Консерваторон принсипьои моликичяти хусусц, бозор ва соьибкории озодро ыабул намуда, оньоро натижаи инкишофи табиии ьаёт медонанд. Идеали сиёсии консерватизм давлати муытадир, стратификатсияи сиёсц ташкил медиьад. Ьокимият аз они элитаи сиёсц аст. Озодиро бошад, дар итоатномаи ба ьокимият ва муносибати оромонаю хайрхоьона ба он медонанд. Идеологияи сиёсии консерватизм вобаста ба макон, замон ва рафти инкишофи раванду ьодисаьои ьаёти сиёсц сабаби тащйирот мегардад. Идеологияи консерватизм ба анъанаю тартиботьои жоришуда асос ёфтааст. Бинобар ьамин нигоь доштани анъанаьо ьамчун арзиши муьим барои бетащйир ниго доштани асосьои оила, дин ва табаыаьои дар жомеа равона шудааст. Ин назария аз он шаьодат медиьад, ки консерватизм к=шиш намояд, дар ваыти дигаргунсозиьои ижтимоц принсипи меросият нигоь дошта шавад.

Ба фикри идеологони консерватизм принсипьои сиёсц бодя, ба анъанаьо одатьо, анъанаьои миллц мутобиы карда шаванд ва он тартиботьое, ки аз тарафи ыувваьои иллоьц дар жомеа жорц карда шудаанд, бояд бе тащйир монанд. Консерваторон ба монанди либеральо жонибдории худро нисбат ба озодии бозор, раыобат, маьдуд кардани дахолати давлатро ба иытисодиёт баён намудаанд ва дар амал манфиаитьои моликиятдорони калонро муьофизат менамуданд.



3. Жараёни идеологии неконсерватизм.

Дар замони ьозира жараёни неокосерватизм беш аз беш аз худ дарак медиьад. Он бисёр жиьатьо ва неолиберализм монанд аст. Он аз бисёр жиьатьо ба неолиберализм монанд аст. Махсусан, тарзи ягонаи муносибат ба ьалли масъалаьо оньоро боьам наздик гардонидааст. Неоконсерватизм дар се шакли асосц амал менамояд. Авалло, шакли либералию косервативц,ки бештар дар Биритания Кабир ва ИМА намудор аст. Дар ин ьолат ба ьам омехта гаштани либерализм ва консерватизм ба охир расидааст. Оньо дар ьизби ягонаи сиёсц муттаьид гашта, ыаноти рости асьоби сиёсиро такшкил медиьанд. Асоси таълимоти онро щояи ягонагии иытисодиёти бозорц, озодии инфиродц ва ьокмияти ыонунц ташкил менамояд.



Баъдан, шакли демократияи насронц, ки диыыати асосц ба тартиботи ахлоыии насрония дода мешавад. Он низоми танзимнамоии давлатии фаъолияти одамонро эътироф менамояд ва таълимоти жомеаи муташаккилро инкор наменамояд.

Сеюмин, шакли авторитарии консерватизм аст. Давлати пурыудрате, ки арзишьои щоявиро ьимоя менамояд, асоси таълимотро ташкил медиьад.

Неоконсерватизм, дар асоси зиддиятьои байни неолиберализм ва сотсиализм ба вужуд омад. Неоконсерватизм, ин чунин зидди жорц намудани андозьои фавыулодда аз болои капитали калон мебошад ва ьатто талаб мекунад, ки барномаьои ижтимоии давлат маьдуд карда шаванд. Неоконсерваторон дар он аыидаанд, ки давлат ьар чц ыадаре, ки ба одамон гузашт кунад, оньо танбал ва муфтхур мешаванд. Неоконсерватизм арзишьои жомеаи то саноатиро бо жомеаи тараыыикардаи буржиазии имр=за омехта намуда, пояьои идеявии идеологияи консерватизмро мустаькам менамоянд.

Умуман, консерваторон изьор менамоянд, ки хоьони инкишофи тадрижц ва муттасили жомеа мебошанд. Зарур аст, ки барои таъмини чунин ьолат хирадмандиро ихтиёр кард. Аыл ва заковате, ки аз насльо ба мерос мондааст, назар ба афкор ва аыли шахсц болотар аст. Вобаста ба чунин тарзи муносибат консерваторон, асосан ба принсипьои дар боло зикр гардида такя менамоянд.
Мавз=и 6.

Либерализм ьамчун жараёни идеологц.

Неолиберализм.

Наыша:

1. Заминаьои таърихц ва фалсафаи пайдоиш ва инкишофи либерализм.

2. Жараёньои иытисодц васиёсии либерализм.

3. Назарияи ижтимоии либералц. Неолиберализм.



1. Заминаьои таърихц ва фалсафаи пайдоиш ваинкишофи либерализм.

Либерализм яке аз жараёньои инкишофёфтаи идеологц мебошад. Мафьуми либерализм аз калимаи лотиниц гирифта шуда, маънояш «Озод» буда, ин жараён дар охири асри XVIII ьамчун идеологияи синфи нави буржуазия ба вужуд омад. Асоси назарияивии онро идеяьои маорипарварц ташкил менамояд. Сарчашмаи назариявии ин жараёнро идеяьои Ш.Л. Монтеске, Д.Локк, Т.Гоббс, А.Смит, Т. Жефферсон ва дигарон ташкил менамоянд.

Дар илберализм ьамчун идеология ьамчун омили ягонагии фикрии табаыаьои гуногуни жомеа шуда метавонад, ки асоси онро манфиатьои гуруььо, синфьо ва дигар табаыаьои ижтимоии жомеа ташкил менамоянд. Ьар яки ин жараёньо бешубьа ба фаъолияти ыисми муайяни ьизбьои сиёсц ваструктураьои давлат алоыаи зич доранд.

Мубориза барои озодц, барои тарафдорони либерализм маънои онро дорад, ки мубориза ба муыобили маьдудкунии озодии ьуыуыи инсон аз жиьати иытисодц, жисмонц ва аылц мебошад.

Яке аз асосгузорони таълимоти либерализм Ж. Локк мебошад. Щояи озодии инфиродц, ки жавьари либерализм аст дар асарьои = инъикос ёфтаанд. Баъдтар щояи озодии инфиродиро маорифпарварон Волтер, Руссо, Монтескё дар андешаьои худ таывият бахшидаанд.

Асри 19 – ро «асри тиллоии либерализм» низ меноманд. Таълимоти мазкурро А. де Токвил, Д.С. Милл, В фон Гумболд инкишоф дода, бо он хосиятьо ва сифати навро ворид сохтанд.

Ба идеологияи либерализм таълимоти «таысимоти хокимият» - и Ж.Локк ибтидо гузоштааст. + ьокимияти ыонунбарор, ижроия ва федералиро ыисматьои асосии ьокимият медонад. Таысими ьокимиятро кафили жомеаи шаьрвандц ва ьимояи он аз банди ьар гуна ьокимияти авторитарц мешуморад.

Самти дигари инкишофи таълимоти либералц ташаккул системаи бисёрьизбц мебошад. Баъдтар ин тамоюли инкишофи сиёсиро «прюализм» номидаанд. Дар жараёни либерализм прюализм маънои ьолатеро дорад, ки бароои ьамаи манфиатьо ва к=шишьо имконияти таъсиси муташаккили сохтори сиёсц мавжуд аст.

Хосияти дигари идеологияи либерализмро федерализм ташкил медиьад. Федерализм амалияи маданияти сиёсии либералц аст. Он имконитят медиьад, ки ьокимияти марказц маьдуд гардонида шавад, мухторияти ьудудьои маъмурц таъмин гардад.

Назария ва амалияи давлати ьуыуыиро низ ба хусусиятьои идеологияи сиёсии либерализм мансуб медонанд.либерализм ьамчун таълимоти низоми ьуыуыие баромад менамояд, ки вазифаьои мажбурнамоии давлатиро ба ьадди аыалц меорад. Давлатро либеральоо унсури бартарафе меьисобанд, ки барои манфиатьои ьар як шаьрванд амал менамояд. Кафили ьамаи муносибатьо дар жомеаи сиёсц ьужжати баржастатарини жомеаи муосир – конститутсия баромад менамояд.

Жараёньои иытисодц васиёсати либерализм.

Яке ах хусусиятьои асосии либерализмро озодии иытисодц ташкил медиьад. Намояндаи баржастаи либерализми иытисодц А. Смит мебошад. + щояьои ьукмронии моликияти хусусц, дахолат накардан ба иытисодиёт, майдони васеъ барои ташаббусьои шахсц дар инкишофи жомеаи озодиро ьатмц ва зарур медонист.

Хусусиятьои дигари муьими идеологияи либералиро щояи жомеаи шаьрвандц ташкил медиьад. Он жомеаро мемонад, ки ба молликияти хусусц аз муносибатьои бозоргонц асос ёфта, аз таъсири давлат ва институтьои дигари сиёсц озод аст.

Вобаста ба ин, жиьати асосии идеологияьои сиёсии либералиро щояи муыаддаси ьуыуыи табиц ва озодиьои шахс ва бартарии оньо нисбати манфиатьои давлат ва жомеа ташкил менамояд. Шароити худвоыегардии инфиродиро либерализми жомеаи шаьрвандон, мавжудияти прюализми сиёсц ва щайраьо меьисобад.

Даьсолаьои охир щояьо ва амалияи либерализм дар мамлакатьои собиыи сотсиалистц низ паьн гашта истодаанд. Бисёре аз щояьои либерализм: инкишофи бемаьдуди бозор, раыобати озод, дахолат накардан ё аз р=и зарурат дахолат намудани давлат ба иытисодиёт, эътирофи ьуыуы ба моликияти хусусц ьамчун шарти асосии рушди иытисодц ва озодии сиёсц ва щайраьо дар амалияи жамъиятц истифода мегарданд.

2. Назарияи ижтимоии либералц. Неолиберализм.

Дар сольои 30-40 – уми асри 20 давраи нав дар инкишофи жараёни консерватизм ар шуд, ки он бо номи НЕОЛИБЕРАЛИЗМ маълум мебошад. Ин жараёнро тадыиыотчиён бо ба сари ьокимият омадани намояндаи ьизбьои республикавц дар ИМА Роналд Рейган, дар Англия намояндаи консерваторон бо сардории Маргарет Теччер, дар Германия ба сардории Гелмут Кол алоыамандц мекунад.

Ин жараён бо номи собиы президенти ИМА Рузвелт вобастагц дорад. Ин идеологияро Рузвелт дар ваыти ба кризиси сатьи иытисодии сольои 30 асри 20 гирифтор шудани дунёи капиталистц махсус барои ИМА кор карда баромад. Либерализм классикиро ьамчун як шакли идеологияи сиёсц маънидод кардан мумкин аст, ки он асосан барои амалц гардидани принсипьои баробарии имкониятьо дар ьаёти иытисодц ижтимоц ва сиёсц равона карда шудааст. Фикрьои дар боло зикршударо, ки нисбати пайдоиш ва инкишофи либероализми классикц маънидод шудаанд, инчунин он равандьои сиёсиро, ки дар заминаи он ба вужуд омадааст, метавон ба тариыи наышаи дар боло додашуда чунин тасвир намуд.

Дар охири асри 19 ва авали асри 20 вобаста ба хосияти замон таълимот ва идеологияи либерализми классикц тащйироти жиддиро дарёфт. Таълимот ва самти нав – неолибеоализм ташаккул ёфт. Неолиберальо акнун дахолати давлатро ба ьаёти ижтимоию иытисодц зарур медонанд. Неолиберальо аз ду гур=ьи муносибатьо: муносибати байни бозори озод ва дахолати давлат; муносибати байни инфирод ва жомеа диыыати махсус медиьанд. Амма бартариро муносибатьои гур=ьи дуюм ташкил менамояд.

Самтьои асосии либерализми ьозира:

НЕОЛИБЕРАЛИЗМ – либерализми нав к=шиш мнамояд, ки аризишьои либерализми классикиро аз нав барыарор намояд. Масалан, мактабьои иделогии ИМА аыидаро дар бораи идоракунии иытисодиёт, инкишофи раыобати озод ва маьдуд гардонидани мавыеи давлатро дар иытисодиёт баён намудаанд.

ЛИБЕРАЛИЗМИ ИЖТИМОЦ – ин идея такмил додани дигаргуниьои ижтимоц такя намуда, арзишьои давлатии ижтимоироо ьифз менамояд. Ин жараёни идеологц дар мамлакатьои пешыадами иытисодц машьур аст. Баъди жанги дуюми жаьон либералистьо барои мустаькам ва такмил додани фаъолияташон дар сатьои умумижаьонц дар соли 1947 дар шаьри Оксфорди Британияи кабир ташкилоти байналхалыиро ташкил намудаанд. Дар ин ташкилот зиёда аз 50 ьизбьои сиёсии мамлкатьои Эвропа, Америка ва Осиё аъзо шуда фаъолияти пурсамар менамоянд.
Мавз=и 7.

Идеологияи сиёсии сотсиал – демократьо.

Наыша:

1. Заминаьои таърихц ва фалсафии пайдоиши идеологияи сотсиал – демокоратьо.

2. Сотсиализми демократц дар давраи баъди жангц.

3. Ьодисаьои нав дар жараёни идеологияи сотсиал – демократц.



1. Заминаьои таърихц ва фалсафии пайдоиши идеологияи сотсиал – демократьо.

Яке аз жараёньои бонуфузи сиёсие, ки бо ьодисаьо, равандьо ва муносибатьои сиёсц таъсири бештар мерасонанд, идеология ва ьаркати сотсиал – демократц мебошад. Он таърихи к=ьан дорад. Ьизбьои сотсиал – демократц дар охири асри 19 ташаккул ёфта буданд. Раванди ташаккули оньо дар Интернатсионали П ба расмият медарояд. Ьамчун жараёни мустаыили сиёсц дар ьаракати коргарц дар аввали сольои 20 – уми асри 20, баъди из жиьати ташкилц жудо гаштани ыувваьои иныилобц ва ислоьотчигц пайдо гаштааст.

Сотсиал – демократия дар муддати мавжудияташ тащйироти куллц дидааст. Таркиби ижтимоию ташкили идеологияи сотсиал – демократц ба т=ли таърих борьо тащйир ёфтааст. Дар сольои 1923 – 1940 сотсиал демократьо Интернатсионали сотсиалистии коргарц муттаьид менамуд. Ьоло бошад, Интернатсионали Сотсилистц ьизбьои сотсиал демократиро муттаьид менамояд, ки барои амалц шудани принсипьои сотсиализми демократц к=шишьои зиёденро ба харж додаст.

Сотсиал днмократия аз ьизбьо бо нер=ьои дигари сиёсие таркиб ёфтааст, ки бо номьои гуногун амал намудааст. Масалан, бо монанди равияьои сотсиал – демократц, сотсиалистц, лейбористц, коргарц ва щайраьо. Дар олами муосир ыариб 80 ьизби сиёсие вужуд доранд, ки бештар аз 20 - миллион аъзоро дар сафьои худ муттаьид намудаанд. Зиёда аз 200 миллион нафар интихобкунандагон дар минтаыаьои гуногуни олам оньоро жонибдорц менамояд. Аксарияти ьизбьои сотсиал – демократц дар раванди инкишоф ва мубризаи сиёсиашон мукммал гардида, таьким ёфта, раванди институтсионалиро ихтиёр намуда ба ьизбьои парламентц табдил ёфтанд. Ин боис гардид, ки сотсиал-демократия воитаи муьими жалб намудани ьаракати коргарц ба низоми сиёсц ьукмрон гардад. Аз ьамин циьат таърихи минбаъдаи сотсиал-демократия ифодаи раванди азмарксизм жудо ва дур гаштани он мебошад.

Ьужжати барномавии Интернотсионали сотсиолистц дар сольои 1951-1986 Баённомаи «Маысад ва вазифаьои сотсиализми демократц» ба шумор мерафт,ки жиьатьои зеринро дар бар дошт: а) Капитализм ьамчун жамоаи беадолат сахт таныид карда мешавад; б) Ба мамлакатьои сотсиалистц баьои манфц дода мешавад; сотсиализми воыеиро ьамчун «жамияти нави синфц» маънидод менамуданд; в) Ба капитализм ва коммунизм жомеаи жомеаи сотсиализми демократиро муыобил мегузоштанд. Асосьои жомеаи сотсализми демократиро дмократияи сиёсц, иытисодц в ижтимоц ташкил медиьанд.

2. Сотсиализми демократц дар давраи баъди жангц.

Сотсиализми демократц аз соли 1945 инжониб доктринаи расмии ьаркати сотсиал – демократия ба ьисоб меравад. Аз ин замон марьалаи нави инкишофи сотсиал демократия ощоз ёфтааст. Дар аввал ходимони сотсиал демократия новобаста ба андешаьои гуногуни ислоьотчц, оппортунистц ва прогматизмашон ба марксизм собиы буданашонро расман эътироф менумуданд. Дере нагузашта сотсиал – демократия тавонист мавыеи хешро муайян созад. Соли 1951 интернатсионалии сотсиалистц эъломияи Франкфуртиро ыабул намуд, ки дар он принсипьои асосии фаъолияти сотсиал демократия баён ёфта буданд. Сольои бадина бошад, ьатто то сольои 80 – уми асри 20 сотсиали демократияи мамлакатьои гуногун ба таври мушаххас мавыеи хешро майян намуда, ба пуррагц аз марксизм, ленинизм худро канор гирифтаанд.

Ьизбьои сотсиал – демократц дар бештари мамлкатьои Аврупои щарбц ба сари ыударт омада, барномаи сиёсии хешро то ьадди имкон амалц мешардонанд.

Таълимоти ленинизм, ки бештар хосияти фундементалистц дорад барои ташаккули режими сталинц замима гардид. Щояи асосии таълимоти давраи режими сталиниро бошад пурыувват гаштани муборизаи синфц дар рафти сохтмони сотсиалистц ташкил медод. Щояи мазкур асоси идеологии навсозиьои жамъиятц: жамъияткунонии истеьсолот, индустриалкунонии хожагии халы, коллективонии хожагиьои деьот, иныилоби маданц ва щараьо гардид.

Идеологияи сотсиалдемократц вобаста ба шароити мамлакатьои гуногун ва хусусиятьои сарварии сиёсц дар шакльои мухталиф зоьир мегардид. Мисоли баржастаи махсусияти идеологияи сиёсц дар шароити Жумьурии халыии Хитой ва Югославия мебошад.

1   2   3   4   5   6   7

  • Принсипьои асосии табаыабандии жараёньои идеологиьои муосир.
  • 2. Жараёньои асосии идеология.
  • 3. Таълимотижараёньои сиёсии идеологц.
  • Мавзуи №5. Консерватизим ьамчун шакли идеологияи сиёсц. Неоконсерватизм. Наыша
  • 1. Заминаьои таърихц ва фалсафаи пайдоиш ва инкишофи консерватизм.
  • 2. Роььои ташаккулёбии иытисодц ва сиёсии консерватизм.
  • 3. Жараёни идеологии неконсерватизм.
  • Мавз=и 6. Либерализм ьамчун жараёни идеологц. Неолиберализм. Наыша
  • 1. Заминаьои таърихц ва фалсафаи пайдоиш ваинкишофи либерализм.
  • 2. Назарияи ижтимоии либералц. Неолиберализм.
  • Мавз=и 7. Идеологияи сиёсии сотсиал – демократьо. Наыша
  • 1. Заминаьои таърихц ва фалсафии пайдоиши идеологияи сотсиал – демократьо.
  • 2. Сотсиализми демократц дар давраи баъди жангц.