Мавз=и Идеологияи сиёсц ьамчун шакли шуури жамъиятц Наыша

Главная страница
Контакты

    Главная страница


Мавз=и Идеологияи сиёсц ьамчун шакли шуури жамъиятц Наыша



страница1/7
Дата06.01.2017
Размер1,06 Mb.


  1   2   3   4   5   6   7
Мавз=и 1.

Идеологияи сиёсц ьамчун шакли шуури жамъиятц

Наыша:

  1. Мафьуми идеологияи сиёсц. Заминаьои таърихц ва фалсафии пайдоиш ва инкишофи мафьуми идея ва идеология.

  2. Идеологияи сиёсц – барномаи иделогц.

  3. Функсия, маысад ва вазифаьои асосии иделогияи сиёсц.

«Сиёсатро асосьое, идора

менамоянд, ки ба иытисодиёт

номаълуманд».

  1. Мафьуми иделогияи сиёсц. Заминаьои таърихц ва фалсафаи пайдоиш ва инкишофи мафьуми идея ва иделогия.

Мафьуми идея аз калимаи юнонц буда, шакли дарки аылии реалияти объективц мебошад, ки маысади он маърифати минбаъда ва навсозии олам аст. Идея дар давраи атиыа ба миён омада буд. Файласуфи Юнони ыадим Демокрит идеяро амтом номидааст. Афлотун бошад, идеяро моьияти идеалии щайримоддц, объективияти ьаыиыатан реалии берун аз чизьои мушаххас ва ьодисаьо медонист. Идея дар асрьои миёна ьамчун тимсоли ашёьо ё чизьои ба р=ьц илоьц мансуб фаьмида мешавад. Г=ё, Худо чизьоро мувофиыи идея ва шакли идеалии худ офаридааст. Идея ьамчун маълумот дар бораи роьи маърифати инсонц таьыиы шуда,масъалаи пайдоиши идеяьо арзиши маърифатии оньо, ыиммати аз худ намудан ва муносибаташон ба олами объективц ба миён гузошта шуд.

Идеология – ин тавсифи функсионалии шуурит жамъиятц буда, ьастии жамъиятц ва манфиатьою мавыеи ин ё он гур=ьи ижтимоц, синфьо, умумиятьои одамонро ифода мекунад.

Яке аз шакльои асосии зуьури шуури сиёсц ва меьвари ин иделогияи сиёсц мебошад. Дар олами муосири илми сиёсц идеология ба жумлаи мураккабтарин ва пурсамартарини падидаьои ьаёти сиёсц дохи ласт. Он дар ьар ьолат ва дар ьар давру замон муносибати машуххас ва махсусро талаб менамояд. Идеология яке аз падидаьост, ки зуд – зуд маъно ва махмуни худро тащйир медиьад. Ин жиьат дар муносибат ба он тажассум меёбад.

Мафьуми «идеология» - муьаыыиыи франсуз АНТУАНОМ ДЕСТЮТ де ТРАСИ дар охири асри XVIII ба илм ворид намудааст, ки он маънои «илм дар бораи щояьо» - ро дошт. Дар давраи инкишофи таърихц табиист, ки мазмуни мафьуми «иделогоия» ба куллц тащйир ёфтааст. Идеология дар шароити ьозира диыыати кули жомеашиносонро ба худ жалб намудааст. Бештар аз р=и муносибаташон муьаыыиыонро ба ду гур=ь: аввало муьаыыионе, ки «фанои идеология» - ро эътироф ва тасдиы менамоянд ва баъдан, донишмандоне, ки ба тащйири сифатан нави идеологияро вобаста ба хосиятьои макон ва замон меписанданд жудо намудан мумкин аст.

Мафьуми идеология асоси юнонц дошта, маънои таълимот дар бораи идеяьоро ифода менамояд, чунки аз ду калима иборат аст: «идея» ва «логос». Асосгузори идеология Дестют де Трасси дар асари худ бо номи «Элементьои иделогия» ин мафьумро васеътар маънидод менамояд. + иделогияро ьамчун илм дар бораи идеяьо дар бораи пайдоиши оньо ва ыонуньои тафаккури инсонц маънидод мекунад. Ба аыидаи вай ин илм бояд ба монанди илмьои табиатшиносц даыиы бошад. Таърихан мафьуми иделогия заминаьои гуногуни инкишофи пешрафти худро дар фалсафа ва сиёсат ба вужуд овардааст, ки ин жиьати масъала таьлилу тадыиыотьои зиёди илмиро талаб менамояд.


  1. Идеологияи сиёсц – барномаьои идеологц.

Иделогоия ьамчун жаьонбинии ижтимоию сиёсц падидаи махсус буда, мазмуни оньо муьокимаьои арзишие ташкил медиьад, ки ыувваи эътиыодро доранд. Маълум аст, ки асоси иделогияро щояьо ташкил медиьад, ки дар муьити муайяни зеьнц инкишоф ёфта, ба шуури сиёсц таъсир рсонида, боиси ташаккул ва рушди ьаракати оммавц, сиёсц мегарданд.

Асоси идеологияи сиёсиро мажмуи донишьои илмц дар бораи табиат, жомеа, инсон ва инчунин муьити воыец ташкил менмоянд.

Аыидаьо оиди ба пайдоиши идеология гуногун мебошанд. Ба аыидаи бархе аз муьаыыиыон идеология дар асри XVIII ба вужуд омадааст. Баъзеи дигарашон бошанд, иделогияро маьсули замони нав медонанд. Идеология дар давраи эьё ьамчун таълимот дар бораи идеяьо ва маьсули тафаккури инсон маънидод мешавад. Назариячиёни машьури Аврупо Аром ва Белл пайдоиши идеологияро ба давраи аз байнравии эътиыоди динц дар Аврупо дар асри XVIII ва XIX, инчунин ташаккулёбии ыишри равшанфикрон дар ин давра хос медонанд. Гур=ьи дигари олимон, ки дар соьаи назарияи идеологц мутахассис ба шумор мераванд, пайдоиш онро бо номи файласуфи англис Френсис Бекон хос медонанд. Ба аыидаи оньо дар назарияи «бутьо» Бекон сабабьои бетащйирот аз худ карда натавонистани олами воыеиро аз тарафи шуури инсон маънидод мекунад.

Давраи Бекон ьамчун давраи аз байнравии системаи ягонаи арзишьо ва пайдоиши идеологияьои гуногун маънидод мешавад. Гур=ьи дигари муьаыыиыон пайдоиш ва никишофи идеологияьо ба равандьои характери антропологц дошта, алоыаманд медонанд, ки мувофиыи он решаьои идеология дар талаботьои инсон жой гирифтаанд.

Иделогия к=шиш менамояд, ки жомеаро муттаьид намояд ва асоси ижтимоии жомеаро мустаькам намуда, ба элитаи ьукмрон шароити мусоиди идоракуниро фароьам оваррад. Дар бисёр мавридьо иделогия ьамчун омили ягонагии фикри табаыаьои гуногуни жомеа шуда, метавонад, ки асоси онро манфиатьои гуруььо, синфьо ва дигар табаыаьои ижтмоии жомеа ташкил менамоянд.

Тадыиыотчиён иделогияро бо навъои сиёсц, ьуыуыц в динц жудо кардаанд. Иделогияи сиёсц асоси тамоми системаи иделогц мебошад. Идеологияи сиёсц дар натижати талаботи жамъиятц ва ба тартибандозии муносибатьои байни ьар як синф гур=ььои ижтимоц дар мубориза барои ба датс овардани ьокимитяти давлатц ба вужуд омадааст.

Маысадьои асосии идеологияи сиёсц иньоянд: ба даст даровардани шуури жамъиятц; дар он жой кардани арзишьо, маыасадьо ва идеальои инкишофи сиёсц. Барномаьои сиёсц, принсипьои идеологию сиёсиро дар соьаи фаъолияти амалц татбиы менамояд. Мафьуми барономаи сиёсц бо ду мънц истифода бурда мешавад.


  1. Ьамчун ьужжате, ки дар он маысади жунбиш ва ё ьизб тажассум меёбад.

  2. Ьамчун шакли махсус ва мушаххас, ки дар марьилаи муайяни таърихц фаъолият менамояд.

  3. Функсия, маысад вавазифаьои асосии идеологияи сиёсц.

Идеологияи сиёсц ба се даража таысим мешавад: назариявц, консептуалц, барномавии директивц ва рафторц. Дар жараёни ом=зиши таърихи жомеаьои гуногун маълум мегардад, ки ьар як марьилаи муайяни таърихц жараёни ба худ хоси идеологиро ба майдони истеъмол овардааст. Иделогия ба мисли раванду ьодисаьо ва падидаьои дигари ьаёти жамъиятц хосияти табиц дорад. Яъне, идеология ба таври объективц вужуд дорад. Он воыеиятест, ки таркиби ижтимоии жомеаро тажассум менамояд. Идеологияи сиёсц дар таркиботи омили субъективии фаъолияти сиёсц низ маыоми хоса дорад. Махсусан, масъалаи таносуби иделогияи сиёсц ва жабьаьои ьаёти сиёсии жомеа ба ьам пайванд гардидааст. Аммо дар шароити ьозира андешаи мазкурро на ьамаи муьаыыиыон жонибдорц менамоянд. Аз ин хотир, муносибат ба иделогия ва жараёньои щоявию сиёсц дар сатьи мухталиф ыарор дорад. Тадыиы ва таьлили иделогоияи сиёсц яке аз мураккабтарин масъалаьои илмьои сиёсц ба шумор меравад. Бахусус дар шароити ьозира, ки фазои идеологц ва муносибати одамони касбу кори гуногун ба он хеле жиддц ва назаррас гардидааст. Дар бораи идеологияи одамон на дар сатьи манфиатьои касбц, балки дар сатьи шуури муыаррарц андешаьо иброз намуда, назар ва маыоми хешро ошкор месозанд. Аммо дар бораи идеология ба мисли сиёсатмадорон ва коршиносон ьеж як умумияте ба таври муттасил ва доимц муносибат наменамояд. Аз замоньои ыадим идеология чунин тарзи муносибати хосаро пайдо намудааст, ки он асосан аз р=и зарурат бар меояд. Яъне, одамон мехоьанд ё не ба масъалаьои рушди жомеа аз назари хоса муносибат менамоянд ва ба оньо медиьанд. То он замоне, ки одамон ба гуруььо умумиятьои мухталифи ижтимоц жудо мегарданд ва талаботу манфиатьои оньобо ьам мувофиы намеоянд ба танзими з=ригарии ьокимиятии муносибатьои байни ьмдигариашон ниёз доранд, идеология зарурат ба ьастц дорад. То он замоне, ки одамон ба ьокимият эьтиёж доранд, ё ба он мувофиы нестанд ва ё мухолифи он мебошанд, образьои гур=ьц кавми худро ташаккул медиьанд. Маыом ва жойи хешро дар жомеа муайян менамоянд. Андешаьои худро ба ьодисаьо ьамчун назари дуруст ва муътамад ьимоя карданц мешаванд. Идеология воситаи муьимтарини воыеъгардонии ьадафьои иттиьодияьои жамъиятц, идораи рафтори инфирод ва умумятьои гуногуни ижтимоию сиёсц мебошад.

Идеология вазифаьои мухталифро дар жомеа ба сомон мерасонад. Яке аз вазифаьои асосии он руоварию раьнамоц мебошад. Инчунин идеология вазифаи сафарбарнамоироижро менамояд. Идеологияи сиёсц вазифаи мутобиынамоц ва муттаьиднамоиро низ ба жо меорад. Манфиатьои инфиродц ва гур=ьии одамон ба ьам мувофиы ва пайваста гардонида мешаванд. Идеологияи сиёсц вазифаи танзими ьодисаьои ьаёти сиёсиро низ ба ьимояи манфиату талаботи гуруььои муайяни одамонро бар д=ш дорад.


Мавз=и 2. Идеология ва сиёсат. Роььои ташаккулёбии идеологияи сиёсц.

Наыша:

  1. Барыароршавии идеология ва сиёсат.

  2. Роььои ташаккулёбии идеологияи сиёсц.

  3. Вазифаьои идеологияи сиёсц дар замони муосир.

  1. Барыароршавии идеология ва сиёсат.

Идеология ба тавыри бунёди бо сиёсат пайваст аст. Алоыамандии идеология ва сиёсат дар ьама ьолат пайдо гашта инкишоф меёбад. Моьиятан идеология падидаи сиёсц буда, к=шишьои ин ё он гур=ььои ижтимоии аьолиро оид ба идоранамоии жомеа дар заминаи системаи щояьо тажассум менамояд. Муносибатьои байни сиёсат ва идеология, баьамтаъсирасониьои оньо беьудуд нестанд. Идеологиякунонии аз ьад зиёд барои жомеа хатар дорад. Ьолати мазкур намегузорад, ки жомеа коршоям бошад ва роььои дарёфт ва ьалли масъалаьоро пайдо созад. Дар шароити муайян идеологиякунонии барзиёд боиси ташаккули режимьои сиёсии истибдодц мегардад, таъыиботу можарогароии жомеаро афзун менамояд.

Сиёсат ва идеология чц гуна робита ва муносибат дорад? Моьият ва хусусиятьои идеологияи сиёсц чц тавр зоьир мегарданд? Кадом навъьо шакльои идеология дар раванди сиёсц маыом ва наыши хешро ёфтаанд? Идеология кадом вазифаьои муьимро ижро менамояд? Чунин савольо бешуморанд. Махсусан дар муносибатьои навини тамаддуньо, ки ыонунц будагни идеологияи сиёсиро зери ш=бьа мегиранд, ба таври системавц амалц намудани он расм гардидасст. Р=ьи замони нав дар таълимоти сиёси тавассути андешаьои Николо Макиавелли ва Жан Боден пайдо гардидааст. Маьз Макиавелли сиёсатро соьаи мустаыили ьаёт эълон дошт. Дар фаьми имр=за онро ьамчун технологияи сиёсц мавриди таьлил ва истифода ыарор медиьанд. Мазмуни таълимоти сиёсц Макиавеллиро андешае ташкил менамояд, ки мувофиыи он дар сиёсат ьамаи он чц, ки самаранокии равандми сиёсиро таъмин месозад, х=б ва ыобили ыабул аст. Масъалаьои муносибатьои байниьамдигарии сиёсат ва идеология хеле зиёд ва гуногунанд. Савольои зиёде пайдо мегарданд, ки аз муносибати байни оньо сатьи баьамтаъсиррасонц ва ьолатьои рушд вобастаанд.зиддиётнокц ва баьамтаъсирбахшии муносибатьои сиёсат ва идеологияи сиёсц, бахусус дар шароити нави муносибатьо ва сатьи тозаи воыеияти сиёсати жаьонц низоми тартиби воыегардии оньо дар шароити навин тазоди тамаддуньо масъаларо баржаста мегардонанд.



  1. Роььои ташаккулёбии идеологияи сиёсц.

Идеологияи сиёсц, ки як навъи зуьуроти идеология баромад менамояд, заминаи аылц ва маънавии фаъолияти ыувваьои гуногуни сиёсц ба ьисоб меравад. Идеологияьои сиёсц ба ыувваьои сиёсц чигунагии воыеияти сиёсц таносуби ыувваьо роььои стратегию тактикии муваффаыгардиро асоснок менамояд ва раьнамохизмат мекунад. Аммо на ьар як ыувваи сиёсц – дастури назариявиро вобаста ба сатьи камолоти худ истифода менамояд.

Идеологияьои сиёсц воситаи зарурии ыувваьо ваьаракатьои жамъиятию сиёсц ба шумор меравад. Муттаьидгардии ыувваьои сиёсц дар ьолатьои гуногун ба амал меояд. Агар аз жиьати идеологц ыувваьои сиёсц муыовимат надошта бошанд ва маысади ниьоии сиёсии умумц дошта бошанд, раванди муттаьидгардц ба тезц сурат мегирад.

Идеология ин мажм=и щояьо ва назарияи сиёсц мебошад, ки онро ьизбьои сиёсц ва иттиьодияьои гуногуни жамъиятц дар фаъолияти худ ба сифати раьнамо барои мустаькам ё сарнагун кардани муносибатьои жамъиятц истифода мебаранд.

Идеология хоси ьамаи давру замоньо мебошад. Аз он ыувваьои мухталифи сиёсц истифода менамоянд. Ин оыибати гуногуни таркиботи ижтимоии жомеа ва гуногунии талаботу манфиатьои одамон мебошад. Моьияти идеология ьам ьамин аст: ьимоя намудан, ыонеъ гардонидани талаботу манфиатьо ва ьаы баровардани фаъолияти умумияти ижтимоц.

Аммо на ьамаи щояьо ва таълимот, ки ифодагари манфиатьои умумяти муайяни ижтимоианд ба таркиби идеология дохил шуда метавонанд. Идеология ин мажм=и щояьо, назария ва таълимоти ба низом даркорц даровардашуда мебошад. Он жиьат, ки идеология бояд маысад ва сарватьои асосии жамъиятиро инъкиос намояд, масъалаи дигар аст. Идеология на бояд аз истифодаи воситаьои гуногуни ьимоя ва сафед намудани режими амалкунанда вобаста бошад. Идеология ба ьар воситае набошад барои маысадьои муайянро асоснок намудан ба майдони истеъмол меояд. Вагарна байни идеология ва таълмоти динц ьеж фарыияте намемонад.

3. Вазифаьои идеологияьои сиёсц дар замони муосир.

Ьар гуна идеология дорои зиддиятьои муайяни дохилц мебошад. Масалан: тафовути байни маысади ниьоц ва барномьои мушаххас оид ба воыеигардонии оньо; тафовути байни маысадьо ва воыеияти тащйирёбанда. Аз ин хотир, таьлили ьамажониба, сариваытц ва аз нав дидабароии идеология боиси инкишоф мегардад ва умри идеологияи муайянро дароз менамояд. Дар сурати муыобил идеология фаыат ба воситаи зурц такмил дода мешавад.

Идеологияи сиёсц дар жомеа вазифаьои гуногунро ба жо меорад. Ба стьи маыом ва наыши он макон замон ва муносбатьои муьими унсурьои инкишофи таърихц таъсир мерсонанд. Идеологияи сиёсц арзишьое ба худ касб намудааст, ки нер=и эътиыодро соьибанд. Ьамин жиьати идеологя хусусятьои воыеияти вазифаьои идеологияро муайян месозад. Идеология вазифаьои мухталифро ба сомон мерсонад. Яке аз взифаьои асосии он р=оварию раьнамоц мебошад. Он тасаввуроти гуногунро дар бораи жомеа, раванду ьодисаьои мухталиф фаро гирифта, фаъолияти одамонро ба самти муайян равона менамояд. То андозае идеология рафтор ва фаъолияти сиёсии одамонро раьнагун мегардад.

Идеологияи сиёсц вазифаи сафарбарнамоиро ижро менамояд. Дар ин айён идеология ба сифати омил ё сабаби фаъолияти сиёсии одамон амал менамояд ва умумиятьои ижтмоию нер=ьои сиёсиро барои воыец гардонидани идеальои жомеаи комилтар ьидоят мекунад.

Идеологияи сиёсц вазифаи мутобиынмоц ва муттаьиднамоиро низ ба жо меорад. Манфиатьои инфиродц в гуруьии одамон ба ьам мувофиы ва пайваста гардонида мешаванд. Ьар гуна манфиатьои хусусц ыобили ыабул дониста намешаванд. Амали сиёсц дар доираи васеъ фаьмида мешавд. Ва идеология дар муттаьиднамоии он саьми асосц дорад.

Идеологияи сиёсц взифаи танзими ьодисаьои ьаёти сиёсиро низ ба =ьда дорад. Идеология метавонад, дар лаьзаьо ва давраьои муайян вазъияту номувофиы ва пуршиддату жомеаро мавзун гардонад. Зиддият ё мухолифатьоро то андозае ором намояд ва тадрижан аз байн барад. Тарзу воситаьои фаъолият ва щояьою идеальое, ки пеш гузошта мешавад ба одамон, умумиятьои гуногуни ижтимоц ва нер=ьои сиёсц имконият медиьанд, ки ба худ оянд, сари масъалаи аз нав ба фаъолият шур=ъ намудан андеша бикунанд.

Инчунин идеологияи сиёсц дар замони кунунц вазифаи ьимояи манфиату талаботи гуруььои муайяни одамонро бар д=ш дорад. Худи идеология дар заминаи манфиатьои умумятьои муайяни ижтимоц ташаккул меёбад. Ьимояи манфиатьои умумияти мазкур ва тажассуми он ба вазифаи муьими идеологияи сиёсц марбут мегардад. Ба навъьо ва шакльои гуногун жудо гардидани идеологияьои сиёсц дар ьама давру замон бе сабаб нест. Дар бештари ьолатьо хосиятьои зерини омиле мегарданд, ки дар таснифоти идеологияи сиёсц наыши муьим мебозанд.

- вазифаьое, ки идеологияи сиёсц дар назди умумятьои ижтимоию этникц ба анжом мерасонанд.;

- вазифаьое, ки идеологияи сиёсиро ба ыисматьо жудо менамоянд. Оньо омили навъбандц ва шаклгирии идеологияи сиёсц мегарданд. Масалан идеологияи миллц, идеологияи синфц, идеологияи табаыавц ва щайраьо;

- таркиботи арзишию ботинц боиси ба равияьои мустаыил жудо гардидани идеология мегардад; идеологияи динию дунявц; идеологияи оыилона ва щайриоыилона; идеологияи умумц ва хусусц.



Мавз=и 3.

Идеологияи сиёсц. Алоыамандц ва фаъолияти жараёньои сиёсц.

Наыша:

  1. Идеологияи сиёсии давлат. Доктрина ва барномаьои идеологц.

  2. Идеологияиьои сиёсц ьамчун ыувваи ьаракатдиьандаи ьизбьои сиёсц.

  3. Идеологияи сиёсц дар Жумьурии Тожикистон.

  1. Идеологияи сиёсии давлат. Доктрина ва барномаьои идеологц.

Идеологияи сиёсц бевосита ба ьар як жараёни бавужудомадаи ьаракатьои сиёсц, ьизбьои сиёсц ва дигар равандьои сиёсц дар алоыамандц аст, ки асоси онро доктринаи сиёсц ва барномаи сиёсц барои амалц гардонидани он идеяьои бавужудомада ташкил медиьад.

Доктринаи сиёсц – ин мажм=и аыидаьое мебошад, ки маысад в соьаи фаъолиятро дар шароити муайяни таърихц нишон медиьад. Доктрина бояд лаьзаьои гуногунро дар назар гирифта, ба инкишофи дилхоьи воыеаю ьодисаьо тайёр бошад. Вай бояд асоси фаъолияти ташкилоти жамъиятц ва ё ьаракати сиёсц бошад. Дар доктрина воситаьое нишон дода мешаванд, ки ба воситаи оньо маысадьои дар пеш истода амалц мешаванд.

Агар идеология фаъолияти сиёсиро асоснок намуда,маънои сиёсатро дар шакли умумц нишон диьад, пас доктрина ин нуытаьои умумиро дар шакли мушаххас маънидод менамояд. Доктринаро ьамчун «сатьи стратегц» тасаввур кардан мумкин аст, ки дар навбати худ амальои тактикиро муайян менамояд.

Инчунин ба характери мажмуавии доктрина аьамият додан зарур аст. Вай маысаду воситаьоеро даробар мегирад, ки ба ьама соьаьои сиёсат дахл дорад. Баъзан мафьуми доктрина бо маънии мушаххасаш барои ифодаи ягон намуд фаъолияти сиёсц дар доираи маьдуди ьаёти жомеа истифода мешавад. Доктрина аз идеология ба вужуд омада, ьамчун маьсули эжодц ыишри равшанфикрони гур=ь маънидод мешавад. Доктрина роььои амалигардонии арзишьо ва маысадьои идеологиро асоснок мекунад. Инчунин он имконияти мутобиы сохтани идеологияро ба шароитьои мавжуджаи жамъиятц ба амал меорад. Дар фарыият аз идеология, доктрина мунтазам тащйир ёфта, аз нав дигаргун шуда меистад.

Доктринае, ки дар шароити мушаххас ба амал бароварда мешавад, барномаи сиёсц номида мешавад. Барномаи сиёсц принсипьои идеологию доктринаро дар соьаи фаъолияти сиёсц ва ташкилотьои сиёсц амалц ва татбиы менамояд.

Мафьуми «барномаи сиёсц» бо ду маънц истифода бурда мешавад:


    1. Ьамчун ьужжате, ки дар он маысади жунбиши ьаракатьо ва ё ьизбьои сиёсц инъикос меёбад.

    2. Ьамчун шакли махсус ва мушаххаси доктрина ьисоб мешавад.

Мафьумьои «идеология», «доктрина» ва «барнома» - ро на ьама ваыт мантиыан дуруст ва мувофиыи маъно мавриди истифода ыарор медиьанд. Баъзан жудо намудани сарьади байни ин се ьужжат низ хеле мушкил аст.

2. Идеологияи сиёсц ьамчун ыувваи ьаркатжиьандаи ьизбьои сиёсц.

Идеология мажмуаи идеяьо аыидаьоест, ки муносибати одамонро нисбат ба муьити якдигар дар шакли назариявц ва системанок акс менамояд. Асоси инъикоси идеологияи воыеиятро муносибатьои муайяни жамъиятц ташкил медиьад. Дар жамъияти синфц идеология характери синфц дошта, маыеи синфи муайяни жамъият, муносибати синфьо ва мнфиати оньоро ифода мекунад. Карл Маркс ва Фридрх Энгелс мафьуми идеологияро барои тавсифи назарияьои идеалистии то марксистц чун муьокима ва хулосаьои таьрифшудаю хаёлц ба кор бурдаанд.

Дар марксизм инъикоси амиыи воыеият ва дар айни замон идеологияи илмц системаи тому мутаносиби идеяю аыидаьои синф коргар буда, мавыеъ ва маысадьои таърихии онро ифода мекунад. Аз р=и назарияи фалсафц ва харкатери инъикоси воыеият илмц ё щайриилмц ах р=и нисбаташ ба синфьои буржуазц, коргарц ва щайра мешавад. Дар жамъияте, ки дорои зиддиятьои синфист, идеология ба ьеж важь щайрисинфц ва берун аз он буда наметавонад. Синфьои мухталиф дар жомеа идеологияи худро ба вужуд меорад, ки ыувваи ьаркатдиьандаи ин идеяьо гур=ььои ижтимоц ва ё синфьои муайячн маьсуб мешаванд. Идеологияи синфц аз жиьати сиёсц ва иытисодц ьоким, идеологияи ьукмрон ба ьисоб меравад. Баробари тащйири мавыеи синфьо идеологияи оньо низ тащйир меёбад. Агар ин ё он синф аз арсаи таърих барьам х=рад, иделогияи он ьам тадрижан заиф шуда, аз байн хоьад рафт. Идеология принсипи ворисиятро инкор намекунад. Вай дигаргуниьои шароити таърихц, зиддиятьои жамъиятц ва маыоми худро дар мафьуми категориьои мавжуда бо мазмуну мундарижаи нав ифода мекунад. Дар инкишофи идеология на таньо мафьум ва категорияьои пешин, балки аыидаю принсипьои гуногун низ аьамияти калон доранд. Истифода ва интихоби оньо ба мавыеи синфии идеологьо вобаста аст. Идеологьо синфи нестшаванда аыидаю принсипьои иртижоиро интихоб намуда, онро ба манфиатьои синфи худ мувофиы кунонида, ба зидди идеологияи пешыадами жамъият равона менамоянд. Тартиботи сохти мавжудаю пойдории онро аз жиьати илмц асоснок мекунанд. Синфьои пешыадам дар идеологияьои худ ба аыидаьои пешыадами гузашта такя намуда, онро инкишоф дода, дар муборизаи идеологц истифода мебаранд.

3. Идеологияи сиёсц дар Жумьурии Тожикистон.

Дар Тожикистон идеологияи сиёсии доимоамалкунанда фаъолият менамоянд, ки аз дигар идеологияьои собиы Иттиьодияи Шуравц ва мамлкатьои хориж ба куллц фары мекунанд. Ба хусус дар ьар давраи таърихц идеологияи сиёсц махсусиятьои инкишофи худро пайдо менамуд, ки аз манфиатьо ва талаботьои доираи гуногуни аьолц ва табаыаьои дорою ьукмрон бар меомаданд, ки чунипн ьолат дар Тожикистони соьибистиылол низ дида мешавад. Яъне, ьар давраи рушди таърихц навъьо ва шакльои иделогияи хосаро ташаккул медоданд.

Дар инкишофи идеологияьои сиёсц ьамчун унсури муьими идораи корьои давлатц ва жамъиятц, гардиши сифатц дар Тожикитстон бо тащйиротьои гуногун ба вужуд омадааст.

Идеологияи пешыадам зарурати барьам додани муносибатьои к=ьнаи истеьсолиро асоснок намуда, ба табаддулоти ревалутсионии жамъият дар мубориза бо синфьои гуногун мусоидат мекунад.

Идеология аз психологияи ижтимоц ижтимоц фары мекунад. Психологияи ижтимоц шароити воыеии ьаётро инъикос намуда, на фаыат тафаккур, балки ьис табъ урфу одатьои одамонро низ дарбар гирифта, хусусиятьои назариявц ва инкишофи оньоро ба амал меорад.

Идеологияи псхологияи ижтимоц дар муносибатьои жамъиятии давраи муайян решаьои ягона дошта бошанд ьам, идеология ьамчун тафаккури назариявц зоьир мегардад ва аз тарафи олимон, идеологьо ва назоратчиёни синфи муайян тадыиы шуда дар Жумьурии Тожикистон инкишоф дода мешавад. Идеология дорои мустаыилияти нисбист. Дар идеология воыеият, ьайти моддц бевосита инъикос намеёбад. Иытисодиёт фаыат дар ниьоияти кор идеологияро муайян мекунад. Мустаыилияти нисбии идеология дар он зоьир мегардад, ки ьар як системаи идеологияи нав инъикоси ьастии жамъиятц буда, шаклан ьамчун давоми инкишофи афкори замони гузашта аст ва бо ыонуниятьои махсуси худ инкишоф ёфта ба жиьатьои мухталифи ьаёт таъсир мерасонад. Ьар гунна идеологияи сиёсц мек=шад, ки дар раванди жамъияти маыом ва наыши сазовори худро пайдо намояд. Яке аз хусусиятьои муьимтарини идеологияи сиёсиро мавжудияти андешаьо ва роььои татбиыи идеологц ьамчун воситаи меъёрц дар нисбати падидаьои дигари жомеаи сиёсц дар Тожикистон ташкил менамояд. Барандагони навъьо ва шакльои мухталифи идеологияи сиёсц махсусан пешвоёну сарварони сиёсц бо он мек=шанд, ки идеологияи щайро маьдуд намоянд ва маыому наыши идеологияи хешро дар низоми муносибатьои жамъиятц баржаста нишон диьанд. Идеологияи сиёсц ьамчун воситаьои муьими шуури жамъиятц баромад менамояд. Идеологьо барои ьаы баровардани доктрина ва амалияи сиёсиашон аз воситаьои гуногун истифода менамоянд. Мисоли баржастаи чунин муносибат истифодаи идеологьои жудоихоьц кишварьои назди балтика вазъияти замони боссозц мебошад. Оньо харитаи минтаыаро бо имзои носаьеьи Молотов истифода намуда, бештар ба ьиссиёти носолимии миллатгароии мардум таъсир мерасониданд. Исбот кардани мешуданд, ки кишварьои оньоро мажбуран тавассути аьдномаи махфц ба СССР ьамроь намудаанд. Чунин сатьои оньо ьаргуна ыобилият ба таьлили мантиыию таныидиро на таньо даор байни депутатьои Ш=рои олии СССР, балки дар байни бештари одамон аз байн рабудаанд. Баъди гузашти ваыт савольои зиёде пайдо мешавнд, ки ба харакатери синфию жамъиятц доштани идеология бе ягон шаку ш=бьа бовариро ба амал меоварад. Баъзан, дар амалияи жамъиятц идеологияи сиёсиро ба ташфиыоти сиёсц омехта менамоянд. Дар асл бошад, ин тавр нест. Ташвиыоти сиёсц воситаи асосии воыегардии идкологияи сиёсц мебошад. Ташфиыоти сиёсц вазифаи ташаккули р=овыариьои сиёсц барои нер=ьои сиёсц мувофыиро ба =ьда дошта, дар шаьрывандон тарзи хосаи муносибат ва маларо ба вужуд меорад, ки чунин хусусият ба Жумьурии Тожикистонро низ хос аст.


  1   2   3   4   5   6   7

  • «Сиёсатро асосьое, идора менамоянд, ки ба иытисодиёт номаълуманд».
  • Идеологияи сиёсц – барномаьои идеологц.
  • Функсия, маысад вавазифаьои асосии идеологияи сиёсц.
  • Мавз=и 2. Идеология ва сиёсат. Роььои ташаккулёбии идеологияи сиёсц. Наыша
  • Барыароршавии идеология ва сиёсат.
  • Роььои ташаккулёбии идеологияи сиёсц.
  • 3. Вазифаьои идеологияьои сиёсц дар замони муосир.
  • Мавз=и 3. Идеологияи сиёсц. Алоыамандц ва фаъолияти жараёньои сиёсц. Наыша
  • Идеологияи сиёсии давлат. Доктрина ва барномаьои идеологц.
  • 2. Идеологияи сиёсц ьамчун ыувваи ьаркатжиьандаи ьизбьои сиёсц.
  • 3. Идеологияи сиёсц дар Жумьурии Тожикистон.